بی اشتهایی عصبی که به طور خلاصه بهش بی اشتهایی میگن یک اختلاله. خصوصیات این آسیب کاهش غیرطبیعی وزن، ترس غیرطبیعی از افزایش وزن و محاسبه نادرست از میزان وزن به وسیله خود فرده. افرادی که به بی اشتهایی عصبی دچار هستن، بیش ازحد به کنترل وزن و تناسب اندام خود اهمیت میدن و سعی زیادی واسه تغییر زندگی خود انجام میدن. فشارهای واردشده از طرف جامعه و عزت نفس پایین باعث ایجاد مریضی بی اشتهایی عصبی می شه. این مریضی می تونه اثرات جبران ناپذیری روی سلامتی فرد بزاره. همراه ما باشین، می خواهیم شما رو با بی اشتهایی عصبی، علائم و مشکلات اون بیشتر آشنا کنیم.

 

واسه جلوگیری از افزایش وزن، این افراد سعی می کنن خیلی میزان مواد غذایی مصرفی رو کنترل کنن. اونا حتی با بالا آوردن غذا بعد از خوردنش، سعی می کنن که کالری مصرفی رو کنترل کنن. اونا از ملینا، مواد ادرارآور و تنقیه واسه این کار استفاده و واسه کاهش وزن خیلی تمرین می کنن. مهم نیس که فرد چقدر وزن از دست می ده، اونا همیشه از افزایش وزن می ترسن.

بی اشتهایی در مورد خود غذا نیس. بلکه یک راه ناسالم واسه برخورد مشکلات عاطفی در زندگیه. وقتی به بی اشتهایی عصبی گرفتار هستین، ارزش خود رو برابر با میزان لاغری خود میدونید. بی اشتهایی هم مثل بقیه آسیبا، می تونه زندگی شما رو پریشون کنه و شکست دادن اونم مشکله. اما با درمون اون می تونین خودتون رو بهتر بشناسین. زندگی سالم تری داشته باشین و مشکلات جانبی اونو برعکس کنین.

نشونه های بی اشتهایی عصبی

نشونه ها و علائم فیزیکی بی اشتهایی عصبی مثل به گرسنگیه. بی اشتهایی همراه با مشکلات عاطفی و رفتاری و برداشت نادرستی از میزان وزن بدن و همین طور ترس از افزایش دوباره ی وزن و چاقیه.

شناسایی نشونه های این آسیب کمی مشکله چراکه وزن پایین واسه هر شخص متفاوته و بعضیا خیلی لاغر هم به نظر نمی رسن. از طرفی مبتلایان به بی اشتهایی عصبی سعی می کنن لاغر بودن، عادات غذایی یا مشکلات فیزیکی خود رو مخفی کنن.

نشونه های فیزیکی

  • کاهش شدید وزن یا افزایش نیافتن وزن به اندازه موردانتظار؛
  • لاغری ظاهر؛
  • فشار خون غیرطبیعی؛
  • خستگی؛
  • بی خوابی؛
  • سرگیجه؛
  • تیره شدن انگشتان؛
  • نازک شدن و ریزش مو؛
  • مشکل در زمان قاعدگی؛
  • پوست خشک و زرد؛
  • ضربان بی نظم قلب؛
  • فشار خون پایین؛
  • کم آبی؛
  • باد کردن پاها و بازوها؛
  • ساییده شدن دندانا؛

بعضی مبتلایان به بی اشتهایی، درست مثل مبتلایان به پرخوری عصبی یا بولمیا عادت به پرخوری هم دارن، اما افراد گرفتار به بی اشتهایی عموما با وزن پایین دست و پنجه نرم می کنن؛ در حالی که افراد گرفتار به پرخوری عصبی بیشتر وزن بالایی دارن.

نشونه های عاطفی و رفتاری بی اشتهایی عصبی

نشونه های رفتاری بی اشتهایی به این صورت باعث کاهش وزن عمل می شن:

  • محدود کردن شدید غذای دریافتی از راه رژیم گرفتن و روزه گرفتن؛
  • انجام ورزشای سنگین؛
  • پرخوری و بعد از اون بالا آوردن عمدی غذا و مصرف ملینا و داروهای گیاهی واسه کاهش مصرف کالری.
  • اشتیاق به درست کردن مواد غذایی واسه بقیه اما مصرف نکردن اون؛
  • منظم طفره رفتن از صرف وعدهای غذایی؛
  • رد گرسنگی و بهونه جویی واسه غذا خوردن؛
  • خوردن بعضی مواد غذایی خاص، به ویژه موادی که چربی و کالری کمی دارن؛
  • داشتن قوانین عجیب واسه غذا خوردن مثل جویدن غذا و بعد تف کردن اون؛
  • نداشتن تمایل به غذا خوردن در جامعه؛
  • دروغ گفتن در مورد میزان غذای مصرفی؛
  • ترس از افزایش وزن که شامل وزن کردن خود به شکل پیاپیه؛
  • شکایت کردن از چاق بودن؛
  • خود رو با لباسای زیاد پوشاندن؛
  • بی تفاوتی و بی احساسی نسبت به دور و دور و بریا؛
  • دوری از جامعه؛
  • بدرفتاری؛
  • بی خوابی؛
  • کاهش میل جنسی.

چه زمانی باید به دکتر مراجعه کرد؟

متأسفانه عده ی خیلی از مبتلایان به این آسیب به دنبال درمون نیستن. نگرانی اونا در مورد لاغری، چشم اونا رو روی مشکلات سلامتی می بندد. اگه کسی از نزدیکان شما دچار این مشکله، از اون بخواهید که یک دکتر رو ملاقات کنه.

اگه هر کدوم از مشکلاتی رو که در بالا به اونا اشاره شد، مشاهده کردین یا اینکه فکر می کنین دچار مشکل گوارشی هستین، به دنبال گرفتن کمک باشین. اگه می خواید بی اشتهایی عصبی خود رو از دور و بریا خود مخفی کنین، با کسی صحبت کنین که بهش اعتماد دارین.

دلیل بی اشتهایی عصبی

دلایل اصلی بروز بی اشتهایی عصبی نامشخصه. درست مثل خیلی از مریضیای دیگر، ترکیبی از عوامل بیولوژیکی، روانشناسی و محیطیه.

۱. دلایل بیولوژیکی

هر چند مشخص نیس که چه ژنایی عامل این مشکل هستن، اما شاید تغییرات ژنتیکی هستن که باعث بالا رفتن خطر دچار شدن می شه. بعضیا تمایل ژنتیکی به کمال گرایی، حساسیت و لجبازی دارن که همه با بی اشتهایی رابطه دارن.

۲. دلایل روانشناسی

بعضی افراد گرفتار به بی اشتهایی، دچار وسواس فکری هستن و بخاطر این داشتن یک رژیم مشخص واسه اونا از گرسنه ماندن راحت تره. بعضی تمایل به کمال گرایی دارن که باعث می شه تصور کنن که به اندازه کافی لاغر نیستن. شاید هم از اضطراب زیادی برخوردارن و با کم شدن غذا خوردن، سعی در کاهش اضطراب خود دارن.

۳. محیط

فرهنگ جامعه روی لاغر شدن تمرکز زیادی داره. موفقیت و ثروت بیشتر با لاغر بودن مساوی دانسته می شن. این موضوع باعث فشار واسه لاغر ماندن به ویژه در بین زنان جوون می شه.

چه عواملی موجب گسترش بی اشتهایی عصبی می شه؟

بی اشتهایی عصبی بیشتر در بین زنان و دختران جوون شایعه. هر چند شمار مردها گرفتار به این مریضی هم در حال افزایشه که به خاطر فشارهای اجتماعیه.

مطلب مشابه :  جایگاه و اهمیت کتاب درسی در نظام اموزش و پرورش

بی اشتهایی عصبی در بین نوجوونا بیشتر شایعه. هر چند هر فردی در هر سنی می تونه به این آسیب دچار شه. البته در بین افراد بالای ۴۰ سال کمتر شایعه. نوجوونا به خاطر تغییرات زیادی که در بدن خود در زمان بلوغ مشاهده می کنن، بیشتر شاهد دچار شدن به این مریضی هستن. اونا در مقابل فشارها ضعیف تر هستن و حساسیت بیشتری به انتقاد در مورد وزن بدن نشون میدن.

بعضی عوامل هستن که احتمال دچار شدن این مریضی رو افزایش میدن، مثل:

۱. ژنتیک

تغییرات در بعضی ژنای خاص باعث افزایش خطر دچار شدن به بی اشتهایی می شه. افرادی که اقوام درجه ۱ اونا به این آسیب گرفتار هستن، خطر بیشتری واسه مریض شدن دارن.

۲. رژیم گرفتن و گرسنگی

رژیم گرفتن یکی از عواملیه که می تونه باعث دچار شدن به این آسیب شه. مدارک محکمی مبنی بر این هست که خیلی از نشونه های بی اشتهایی عصبی همون نشونه های گرسنگیه. گرسنگی روی مغز اثر می ذاره و باعث تغییر حال فرد و همین طور باعث تغییر افکار، اضطراب و کاهش اشتها می شه. گرسنگی و کاهش وزن باعث تغییر کارکرد مغز در افراد ضعیف می شه. بازگشت به عادتای گذشته هم خیلی مشکل می شه.

۳. تغییرات

تغییر مدرسه، خونه، کار، روابط یا مرگ یک عزیز و مریضی می تونه باعث ایجاد استرس و افزایش خطر دچار شدن به بی اشتهایی شه.

مشکلات جانبی بی اشتهایی عصبی

بی اشتهایی عصبی مشکلات زیادی داره. در بدترین شرایط می تونه کُشنده هم باشه. حتی این مرگ می تونه یهویی باشه. این موضوع به دلیل ضربان بی نظم قلب و تعادل نداشتن الکترولیتا مثل سدیم، پتاسیم و کلسیم در بدنه.

  • کم خونی؛
  • مشکلات قلبی مثل افتادگی دریچه ی میترال قلب، ضربان بی نظم قلب یا ایست قلبی؛
  • پوکی استخوان و افزایش احتمال شکستگی استخوان؛
  • از دست دادن عضله؛
  • مشکل زمان قاعدگی؛
  • کاهش سطح تستوسترون در مردها؛
  • مشکلات گوارشی مثل یبوست، نفخ شکم و حالت تهوع؛
  • تعادل نداشتن الکترولیتا مثل کاهش میزان پتاسیم در خون، سدیم و کلرید؛
  • مشکلات کلیوی.

اگه فردی در اثر دچار شدن به بی اشتهایی عصبی دچار سوتغذیه شه، هر بخش لازم در بدن می تونه آسیب ببینه. این آسیب می تونه برگشت ناپذیر باشه.

جدا از اینکه مشکلات جانبی فیزیکی، افراد گرفتار به بی اشتهایی دچار بقیه مشکلات ذهنی هم هستن، شامل:

  • افسردگی و اضطراب؛
  • مشکلات شخصیتی؛
  • شخصیت

  • مشکلات وسواس فکری؛
  • سعی واسه خودکشی و آسیب رساندن به بدن.

پیشگیری از بی اشتهایی عصبی

هیچ راه تضمین شده ای واسه پیشگیری از بی اشتهایی وجود نداره. دکتر عمومی می تونه نشونه های ساده رو تشخیص بده و جلوی گسترش بیشتر اونو بگیره. مثلا دکتر می تونه سوالایی در مورد عادتای غذا خوردن مریض مطرح کنه.

اگه فهمیدین که یکی از اعضای خونواده یا دوستان تون اعتماد به نفس کمی داره، رژیمای غذایی سخت میگیره و از ظاهر خود ناراضیه سعی کنین با اون در مورد این مسائل صحبت کنین. ممکنه نتونین جلوی ایجاد مشکلات غذایی رو بگیرین اما می تونین رفتار و عادتای بهتری رو مورد توجه قرار بدین.

خونواده

تشخیص بی اشتهایی عصبی

اگه دکتر در مورد ابتلای شما به بی اشتهایی شک داشته باشه، چندین آزمایش واسه تشخیص مریضی انجام می ده. اول به دلایل پزشکی که می تونن باعث کاهش وزن شن، نگاهی میندازه.

این آزمایشا شامل:

۱. آزمایشای فیزیکی

اندازه گیری قد و وزن، ضربان قلب، فشار خون و دمای بدن، کنترل مشکلات پوستی و ناخنا، معده، قلب و شش ها.

۲. آزمونای آزمایشگاهی

شمارش گلبولای قرمز خون، میزان الکترولیتا و پروتئینا و کارکرد کبد، کلیه و غده ی تیروئید. آزمایش ادرار هم انجام میگیره.

۳. آزمایشای روانشناسی

روانشناس در مورد افکار، احساسات و عادتای غذایی شما سوال می کنه. حتی از شما سؤالات خودارزیابی کامل روان شناسی پرسیده می شه.

۴. بقیه تحقیقات

از اشعه ی ایکس واسه مشخص کردن تراکم استخوانی و شکستگی استخوان استفاده می شه. احتمال دچار شدن به ذات الریه و مشکلات قلبی هم در نظر گرفته می شه. از آزمایش الکتروکاردیوگرام واسه تشخیص بی نظمی ضربان قلب استفاده می شه.

روانشناس می تونه از راهنمای تشخیص مشکلات روانی (DSM-5) که انجمن روانشناسی آمریکا اونو منتشر کرده، استفاده کنه.

درمون بی اشتهایی عصبی

۱. بستری شدن در بیمارستان و بقیه برنامه ها

اگه جون شما در خطر باشه باید زود بستری شید؛ به ویژه در صورت ایجاد مشکلاتی مثل بی نظمی در ضربان قلب، کم آبی، نداشتن تعادل الکترولیت یا مشکلات اورژانسی روانشناسی. بستری شدن در بیمارستان واسه افرادی که مشکلات زیاد روانشناسی، سوءتغذیه یا مصرف نکردن تکراری غذا دارن، لازمه.

۲. مراقبتای پزشکی

به خاطر وجود پیچیده ی این مریضی، به نظارت دائمی علائم لازم، سطح آب بدن و الکترولیتا نیاز دارین. در موارد زیاد، مریض مجبوره مواد غذایی رو از راه سرم که از راه بینی وارد معده می شه، دریافت کنه.

۳. بازگرداندن به وزن طبیعی و سالم

اولین هدف درمون اینه که به وزن طبیعی خود برگردیم. بدون رسیدن به وزن مناسب و آموزشای غذایی لازم نمی تونین از این مریضی خلاص شید. واسه رسیدن به این وزن طبیعی نیازمند استفاده از خدمات پزشکی زیر هستین:

  • دکتر عمومی که بتونه مراقبتای پزشکی رو جفت و جور کنه و با نظارت روی کالری مصرفی به شما کمک کنه تا به وزن مناسب برسین.
  • روانشناسی که بتونه کمک کنه تا راهکارهای رفتاری لازم رو پیشرفت بدین تا بتونین به وزن مناسب برسین.
  • یک متخصص تغذیه که بتونه شما رو در راه رسیدن به مصرف وعدهای غذایی معمولی هدایت کنه. اون برنامه غذایی و کالری موردنیاز بدن واسه رسیدن به وزن مناسب رو تنظیم می کنه.
  • خونواده که می تونه به شما در راه پذیرش عادتای غذایی سالم کمک کنه.
مطلب مشابه :  سنجش تفکر انتقادی از نظر روانشناختی

۴. روان درمانی

این نوع علاجا به درمون بی اشتهایی کمک می کنه:

  • جلسات روان درمانی خانوادگی: این جلسات به ویژه واسه درمون نوجوونا کاربرد داره. از آنجایی که نوجوونای گرفتار به بی اشتهایی نمی تونن تصمیمات خوبی در مورد غذا خوردن و سلامتی خود بگیرن این جلسات باعث می شن تا والدین به کودکان خود واسه رسیدن به وزن مناسب کمک کنن.
  • جلسات خصوصی روان درمانی: واسه بزرگسالان، جلسات رفتار درمانی شناختی بسیار مفیده. هدف اصلی اینه که مصرف وعدهای غذایی رو به چیزی عادی تبدیل کنیم و رفتارهای لازم واسه افزایش وزن رو هم پیشرفت دهیم. هدف دوم اینه که افکار و باورهایی رو که باعث محدود کردن مصرف غذا می شه، تغییر بدیم.

۵. داروها

هیچ دارویی واسه درمون بی اشتهایی عصبی تأییدنشده چراکه هیچ کدوم خوب تأثیرگذار نیستن. هر چند داروهای ضدافسردگی یا بقیه داروهای روان پزشکی می تونه در بهبود افسردگی و بهبود اضطراب و بقیه مشکلات ذهنی مؤثر باشه.

۶. تغییر سبک زندگی و استفاده از علاجای خونگی

وقتی به بی اشتهایی گرفتار هستین، مراقبت کردن از خودتون خیلی مشکل می شه. جدا از اینکه دنبال کردن علاجای حرفه ای، مراحل زیر رو هم دنبال کنین:

به برنامه درمانی خود پایبند بمونین. از جلسات درمانی خود غافل نشید و به برنامه غذایی خود پایبند باشین؛ حتی اگه رعایت اون آسون نیس.

در مورد مصرف شکلای مختلف ویتامینا و مواد معدنی مورد نیاز بدن و مکملای غذایی مناسب با دکتر خود مشورت کنین. اگه خوب غذا نمی خورید، شاید مواد مغذی لازم مثل ویتامین D و آهن رو دریافت نمی کنین. البته پیشنهاد می شه این ویتامینا و مواد معدنی رو از برنامه غذایی دریافت کنین.

از تنهایی خارج شید و با دوستان و خونواده که می خوان شما سالم باشین، رفت و اومد کنین. مطمئن باشین که اونا به صلاح شما فکر می کنن.

در برابر وسوسه ی وزن کردن و نگاه کردن خود در آینه مقاومت کنین. این اقدامات فقط عادتای بد شما رو تقویت می کنن.

۷. علاجای پزشکی جانشین

بعضی وقتا پیش میاد که بیماران گرفتار به مشکل غذایی، از مکملای غذایی و داروهای گیاهی مختص واسه کاهش وزن به شکل بد استفاده کنن. مشکلات جانبی مکملای کاهش وزن یا داروهای گیاهی جدی هستن و ممکنه با داروهای پزشکی دیگر تداخل داشته باشن. این اجناس تحت نظارتای خیلی دقیقی قرار ندارن و ممکنه ترکیبات اونا چیزی نباشه که روی محصول نوشته شده.

به یاد داشته باشین که کلمه طبیعی همیشه به معنای سالم و ایمن نیس. اگه از مکملای غذایی یا داروهای گیاهی استفاده می کنین، در مورد خطرات احتمالی مصرف شون با دکتر خود مشورت کنین.

علاجای اضطراب می تونن با افزایش حس آرامش و سلامتی، به درمون بی اشتهایی عصبی کمک کنن؛ روشایی مثل ماساژ، یوگا و مدیتیشن.

آرامش

رقابت درمون بی اشتهایی عصبی

یکی از بزرگ ترین رقابتای درمانی بی اشتهایی عصبی اینه که مریض نمی خواد از روشای درمانی استفاده کنه. این مشکلات شامل:

  • فکر کردن به اینکه به درمون نیاز ندارن؛
  • ترس از افزایش وزن؛
  • تلقی نکردن بی اشتهایی به عنوان مریضی و اونو یک سبک زندگی دانستن.

جلسات روانشناسی در طول زمان استرس می تونه کمک کنه که سالم بمونین.

مقابله و پشتیبانی

روبرو با بی اشتهایی عصبی خیلی سخته؛ اونم وقتی که از طرف جامعه، فرهنگ و حتی خونواده پیامای متناقضی دریافت می کنین. حتی افرادی رو مشاهده می کنین که میگن ای کاش دچار بی اشتهایی بودن تا کمی وزن از دست بدن.

فرقی نمی کنه که خودتون یا عزیزی به این مریضی مبتلاه اما واسه روبرو با اون بهتره از کمکای پزشکی و روان درمانی بهره بگیرین. یادگیری روشای مؤثر واسه روبرو با این مریضی و دریافت حمایت لازم از خونواده و دوستان واسه درمون بی اشتهایی عصبی ضروریه.

آماده شدن واسه ملاقات با دکتر

بهتره با یک دوست یا یکی از اعضای خونواده به ملاقات دکتر برید. چون ممکنه بعضی نکات رو از یاد ببرین. یکی از اعضای خونواده می تونه توضیحات کامل تری به دکتر شما بده.

چه کارایی می تونین بکنین

قبل از ملاقات با دکتر فهرستی تهیه کنین:

  • هر نوع نشونه ای که تجربه کردین؛ حتی نشونه هایی که ربطی به مریضی شمام ندارن. زمان بروز این نشونه ها رو هم به یاد بیارین؛
  • اطلاعات کلیدی شخصی شامل همه شکلای مختلف استرسا یا تغییرات در زندگی؛
  • فهرست همه داروها، ویتامینا، اجناس گیاهی و داورهایی رو که مصرف می کنین با دکتر در بین بذارین.

تموم سوالات ممکن رو از دکتر خود بپرسید. بعضی از سوالات که می تونین از دکتر و روانشناس خود بپرسید:

  • چه آزمایشاتی باید انجام بدهم؟ قبل از انجام آزمایش چه کارایی باید انجام بدهم؟
  • این شرایط موقتی یا دائم هستن؟
  • از چه روشای درمانی میتونم استفاده کنم و کدوم یک رو پیشنهاد می کنین؟
  • دستورالعمل خاصی هست که از اون استفاده کنم؟
  • در طول جلسه هر سؤالی می خواید بپرسید.

چه انتظاری از دکتر داشته باشیم

دکتر یا روانشناس هم تعدادی سوال مطرح می کنه، شامل:

  • چه مدت زمونه که نگران وزن خود بودین؟
  • ورزش می کنین؟ هر چند وقت یک بار؟
  • از چه روشایی واسه کاهش وزن استفاده می کنین؟
  • نشونه های فیزیکی خاصی دارین؟
  • به خاطر سیر بودن، مجبور به بالا آوردن غذای خود شدین؟
  • بقیه به شما در مورد زیادی لاغر بودن اخطار دادن؟
  • بیشتر به غذا فکر می کنین؟
  • به شکل مخفیانه غذا خوردین؟
  • کسی از اعضای خونواده شما دچار مشکلات گوارشی بودن؟