لاکتوز قند اصلی شیره. نبود تحمل لاکتوز به معنای ناتوانی بدن در هضم و جذب لاکتوزه. نتیجه این مشکل بروز علائم گوارشی در اثر مصرف شیر و فرآوردهای اینه. نبود تحمل لاکتوز به دلیل نبودن یک آنزیم روده ای به نام «لاکتاز» رخ می ده. لاکتاز با شکستن قند شیر و تبدیل اون به دو قند کوچیک تر به نامای گلوکز و گالاکتوز، موجب جذب لاکتوز در روده می شه. تقریبا تموم افراد در زمان تولد آنزیم لاکتاز و توانایی هضم لاکتوز رو دارن. در مریضی نبود تحمل لاکتوز، لاکتاز در اثر مشکلات ژنتیکی یا مریضیایی که لایه پوششی روده رو تخریب می کنن، کاهش پیدا میکنه.

 

نکاتی کلی درمورد نبود تحمل لاکتوز

  • از آنجایی که بیماریهای گوارشی ممکنه در هر سنی شروع شن، احتمال بروز نبود تحمل لاکتوز هم در هر سنی هست. نبود تحمل لاکتوز به دلیل مشکلات ژنتیکی، معمولا در سنای ۵ تا ۲۱ سالگی نمایان می شه. اگه این مشکل پس از ۲۱ سالگی بروز کنه، معمولا دلیل ژنتیکی نداره. بلکه در اثر مشکلات و مریضیای دیگری که هضم لاکتوز رو پریشون می کنن، رخ می ده.
  • نبود تحمل لاکتوز رو میشه با حذف لاکتوز و مشاهده ی اینکه علائم از بین رفته ان یا نه، تشخیص داد. میشه با مصرف شیر مشاهده کرد که علائم بروز می کنن یا نه.
  • آزمونایی که می تونن به تشخیص نبود تحمل لاکتور کمک کنن عبارتند از: آزمایش هیدروژن تنفسی، آزمایش گلوکز خون، آزمایش اسیدیته ی مدفوع، نمونه ورداری از روده و آزمایش ژنتیک واسه یافتن ژنایی که تولید لاکتاز رو کنترل می کنن.
  • نبود تحمل لاکتوز از راه ایجاد تغییراتی در رژیم غذایی، مصرف قرصای لاکتاز، درمون مریضیایی که در روده ی باریک باعث نبود تحمل لاکتوز می شن و به وسیله برابری با افزایش تدریجی مصرف شیر، شاید قابل درمون باشه.
  • نبود تحمل لاکتوز به کم در اثر آلرژی به شیر رخ می ده. آلرژی به شیر در کودکان شایع تره و بیشتر با بزرگ شدن کودکان از بین میره.
  • نبود مصرف شیر و فرآوردهای اون می تونه باعث کمبود ویتامین D و کلسیم شه. درنتیجه ممکنه موجب مریضیایی مثل پوکی استخوان شه.
  • هیچ درمانی واسه کمبود لاکتاز ژنتیکی وجود نداره.

علائم نبود تحمل لاکتوز

علائم و نشونه های عادی نبود تحمل لاکتوز عبارتند از:

  • اسهال؛
  • باد شکم؛
  • دردهای شکمی؛
  • سوءهاضمه.

بقیه علائمی که ممکنه در اثر نبود تحمل لاکتوز بروز کنه، عبارتند از:

  • نفخ شکمی؛
  • ورم شکم؛
  • حالت تهوع.

متأسفانه علائم بالا ممکنه در اثر مریضیای گوارشی مختلفی ایجاد شن، پس مشاهده ی اونا نشونه ای قطعی واسه تشخیص نبود تحمل لاکتوز نیس.

یبوست از علائم نبود تحمل لاکتوز نیس. علائم نبود تحمل لاکتوز در بزرگسالان، نوزادان و کودکان مشابهه. شدت علائم و نشونه های نبود تحمل لاکتوز در افراد مختلف متفاوته و می تونه با تغییر میزان لاکتوز دریافتی، تغییر کنه. بعضی از افرادی که از نبود تحمل لاکتوز رنج می برن، می تونن مقادیر کم لاکتوز رو تحمل کنن. اما یه گروه دیگه با دریافت کمترین مقدار لاکتوز هم علائم شدیدی رو تجربه می کنن.

دلیل بروز علائم نبود تحمل لاکتوز

لاکتوز جذب نشده از روده ی باریک عبور می کنه و به روده ی بزرگ می رسه. در روده ی بزرگ یک نوع باکتری طبیعی هست که با دارا بودن لاکتاز میتونه لاکتوز رو بشکنه، اونو به گلوکز و گالاکتوز تبدیل کنه و مورد استفاده بذاره. این باکتری با مصرف این قندها گاز هیدروژن آزاد می کنه. بیشترِ هیدروژنِ آزادشده، به وسیله بقیه باکتریای موجود در روده مصرف می شه. بخشی از گاز پس از جذب در روده ی بزرگ، از راه ریها و در بین تنفس و بخشی هم از راه باد شکم از بدن خارج می شه. در روده ی بزرگ بعضی افراد یه جور باکتری هست که باعث تبدیل گاز هیدروژن به گاز متان می شه. این افراد گاز متان یا هردو گاز هیدروژن و متان رو از راه باد شکم یا تنفس دفع می کنن.

تموم لاکتوزی که به روده ی بزرگ می رسه، به وسیله باکتریای روده ای شکسته نمی شه. بخشی از لاکتوز جدا سازی نمی شه و آب رو از راه اسمز به روده ی بزرگ می کِشد. نتیجه این آبکی شدن مدفوع و اسهاله.

شدت علائم نبود تحمل لاکتوز در افراد مختلف متفاوته. یکی از دلایل این مقدار متفاوت لاکتوز در رژیم غذایی افراده. هرچه میزان لاکتوز مصرفی فرد بیشتر باشه، شاید شدت علائم بیشتره.

دلیل دیگر، فرق در میزان کمبود لاکتاز در افراد مختلفه. کمبود لاکتاز در روده ی افراد می تونه کم، متوسط یا شدید باشه. پس مقادیر کم لاکتوز در کسائی که از کمبود لاکتاز شدید رنج می برن، مشکلات شدیدی بر جای می ذاره، ولی در کسائی که کمبود لاکتاز متوسط یا کم دارن، مشکلی ایجاد نمی کنه.

درنهایت ممکنه مقدار مساوی لاکتوز که به روده ی افراد می رسه هم علائم متفاوتی بر جای بزاره. شاید علائم در بعضی شدید، در بعضی متوسط و در بعضی کم باشه. دلیل این به طور دقیق مشخص نیس. ولی به نظر می رسه فرق در باکتریای روده ای افراد در این مؤثره.

مطلب مشابه :  بورس کاشی و سرامیک

چه غذاهایی شامل لاکتوز هستن؟

با اینکه لاکتوز به طور طبیعی تنها در شیر و فرآوردهای اون هست، ولی مقداری از اون ممکنه در بعضی غذاها مخفی شده باشه. افرادی که تحمل لاکتوزشان بسیار کمه، باید مراقب کمترین مقادیر لاکتوز موجود در غذاها باشن. بعضی غذاهایی که ممکنه شامل لاکتوز باشن عبارتند از:

  • نون؛
  • غلات فرآوری شده ی صبحانه ؛
  • شکلای مختلف پودر سوپ فوری؛
  • مارگارین (کره ی گیاهی)؛
  • بعضی کالباسا؛
  • سسای سالاد؛
  • آب نبات؛
  • چیپس و بقیه بین وعدهای فرآوری شده؛
  • پنکیک، بیسکویت و کوکی؛
  • پنیرهای نرم مثل پنیر خامه ای؛
  • شیر؛
  • نوشیدنیای غیرلبنی یا پودرهای مکمل قهوه.

واسه خرید هوشمندانه، باید برچسب روی مواد غذایی رو بخونین. در ترکیبات تشکیل دهنده جدا از اینکه شیر و لاکتوز، نباید کشک، اجناس تهیه شده از شیر، پودر شیر خشک و پودر شیر خشک بدون چربی هم وجود داشته باشن. اگه هر کدوم از این موارد در ترکیبات تشکیل دهنده ی محصول وجود داشته باشن، اون محصول شامل لاکتوزه.

آزمایشی واسه تشخیص نبود تحمل لاکتوز هست؟

با اینکه راه های خوبی واسه تشخیص نبود تحمل لاکتوز هست، اما بیشتر کسائی که فکر می کنن این مشکل رو دارن، هیچوقت واسه تشخیص اون آزمایشی نداده ان. تقریبا ۲۰٪ افراد به اشتباه فکر می کنن مشکل نبود تحمل لاکتوز دارن. این باور غلط دلیلای زیادی داره. افرادی که مشکل گوارشی تشخیص داده نشده دارن، به دنبال دلیلی واسه توضیح وضعیت شون می گردن. از آنجایی که نبود تحمل لاکتوز مریضی شایع و شناخته شده ایه، بسیاری اونو دلیل مشکلات گوارشی شون میدونن. تشخیص نبود تحمل لاکتوز بیشتر طبق حدسیات و خیالات خود فرده و در اون فرد نتوانستهه بین مصرف شیر و بروز علائم رابطه دقیقی پیدا کنه. ممکنه فرد با نبود مصرف لبنیات و بر اثر تلقین احساس کنه خوب شده، درحالی که این جور نیس و مشکل اون بازم پابرجاست.

آزمایشایی واسه تشخیص نبود تحمل لاکتوز وجود دارن. با انجام این آزمایشا میشه از نبود تحمل لاکتوز اطمینان حاصل کرد و در صورت دچار شدن بهش، مصرف لاکتوز رو کم کرد یا متوقف کرد. درصورتی که فرد مشکل نبود تحمل لاکتوز نداشته باشه، میشه این مریضی رو از دایره ی موارد مشکوک خارج و بقیه مریضیا یا مشکلات گوارشی رو که مسئول بروز این علائم هستن، شناسایی کرد.

رژیم غذایی بدون لاکتوز

عادی ترین راهی که فرد به کمک اون می تونه مشکل خود رو تشخیص بده، حذف لاکتوز از راه حذف شیر و فرآوردهای اون از رژیم غذاییه. این روش چند مشکل داره:

  1. شیر و فرآوردهای اون در بیشتر اجناس موجود در سوپرمارکتا و رستورانا هست و ممکنه بشه به طور دقیق لاکتوز رو از رژیم غذایی حذف کرد. پس فرد به اشتباه فکر میکنه محصول مصرفی اش شامل هیچ لاکتوزی نیس. در این شرایط اگه نبود تحمل لاکتوز فرد شدید باشه، دریافت مقادیر کم لاکتوز هم باعث بروز علائم می شه. درنهایت ممکنه به اشتباه نتیجه گیری شه علائمی که بروز می کنن، ارتباطی با نبود تحمل لاکتوز ندارن.
  2. ممکنه بعضی طبق یک دوره کوتاه حذف لاکتوز فکر کنن که مشکل نبود تحمل لاکتوز دارن. این روش درصورتی که علائم شدید باشن و به طور روزمره تکرار شن، واسه تشخیص مناسبه. اما درصورتی که علائم شدید نباشن و به طور منظم تکرار نشن، یک دوره امتحانی کوتاه مدت کمکی به فهمیدن مشکل نمی کنه. در مورد دوم واسه تشخیص نبود تحمل لاکتوز نیازه تا چند هفته مصرف لاکتوز متوقف شه تا بشه در این مورد به نتیجه ای قطعی رسید.
  3. علائم نبود تحمل لاکتوز متغیر و روانی هستن، پس رژیم غذایی بدون لاکتوز ممکنه اثر دارونمایی یا تلقینی داشته باشه. یعنی فرد لاکتوز دریافت نکنه و در اثر تلقین، علائمش کم بشن. درحالی که شاید دلیل بروز علائم، مربوط به مریضیای گوارشی دیگری باشه.

اگه می خواید نبود تحمل لاکتوز رو با رژیم غذایی بدون لاکتوز تشخیص بدین، باید این رژیم رو دقیق و به طور درست دنبال کنین. واسه این کار با متخصص تغذیه مشورت کنین یا راهنماییای موجود در این مورد رو بخونین. رژیم غذایی بدون لاکتوز باید به اندازه ای طولانی باشه تا به روشنی مشخص شه که علائم بهبود یافته ان یا نه. اگه شک دارین که حذف لاکتوز موجب بهبودتان شده (به ویژه در مواردی که شدت علائم در طول هفته ها و ماه ها نوسان دارن)، باید حذف لاکتوز در چندین دوره تکرار شه تا بشه در این مورد به نتیجه ای قطعی رسید. اگه تنها دلیل بروز علائم، نبود تحمل لاکتوز باشه، با حذف لاکتوز از رژیم غذایی باید تموم این علائم برطرف شن.

درمون نبود تحمل لاکتوز چیجوریه؟

آسونترین روش واسه درمون نبود تحمل لاکتوز، کاهش لاکتوز دریافتیه. خوشبختانه بیشتر افراد گرفتار به نبود تحمل لاکتوز می تونن مقادیر کم و متوسط لاکتوز رو تحمل کنن. بیشتر حذف منابع غنی از شیر، به بهتر شدن علائم کمک می کنه. پس باید شیر، ماست، پنیر و بستنی رو از رژیم غذایی تون حذف کنین. با اینکه مقدار لاکتوز موجود در ماست بالاست، ولی معمولا ماست در افرادی که به نبود تحمل لاکتوز دچارند، مشکلی ایجاد نمی کنه. این موضوع به خاطر باکتری هاییه که در تولید ماست از اونا استفاده می شه. این باکتریا آنزیم لاکتاز دارن و موجب می شن لاکتوز موجود در ماست پس از مصرف در روده و معده جدا سازی شه. ماست نسبت به شیر با سرعت کمتری از معده خارج می شه. این موضوع به لاکتاز روده ای اجازه می ده تا لاکتوز موجود در ماست رو بشکنه و لاکتوز کمتری به روده ی بزرگ برسه.

مطلب مشابه :  علائم زگیل تناسلی یا عفونت HPV، عوامل ایجاد، تشخیص و علاج اون 

الان شیرهای بدون لاکتوز هم در بازار وجود دارن و واسه افرادی که از نبود تحمل لاکتوز رنج می برن، گزینه مناسبی به حساب می رن. واسه شیر هم جانشینایی هست. شیر سویا و شیر برنج از موادی هستن که میشه اونا رو جانشین شیر کرد.

شیر اسیدوفیلوس واسه کسائی که مشکل نبود تحمل لاکتوز دارن، فایده ای نداره، چون این شیرها به اندازه شیرهای معمولی شامل لاکتوز هستن و باکتریای اسیدوفیلوس توانایی جدا سازی ی لاکتوز رو ندارن.

واسه کسائی که نمی تونن مقادیر کم لاکتوز رو تحمل کنن، محدود کردنای غذایی شدیدتره. پس باید از مصرف هرگونه محصول شامل لاکتوز پرهیز کنن. این در زمان خرید اجناس موجود در مغازها و مصرف غذاهای رستورانا اهمیت ویژه ای پیدا می کنه.

یک راه دیگر واسه کاهش علائم نبود تحمل لاکتوز، مصرف فرآوردهای لبنی همراه وعدهای غذاییه. مصرف لبنیات به همراه وعدهای غذایی (به ویژه وقتی شامل چربی باشن) سرعت تخلیه ی مواد غذایی رو از معده به روده ی باریک کم می کنه. این کاهش سرعت، زمان بیشتری رو واسه اثر آنزیم لاکتاز محدودی که موجوده، جفت و جور میکنه. اینطوری آنزیم لاکتاز در اثر ورود لحظه ای و زیاد لاکتوز بی اثر نمی شه. تحقیقات نشون دهنده اینه که جذب لاکتوز از شیر کامل، بیشتر از جذب لاکتوز از شیر بدون چربیه. شاید دلیل این همین باشه. به هر حال، جایگزینی شیر یا ماست بدون چربی به جای شیر کامل یا ماست پرچرب، تأثیری در کاهش علائم نبود تحمل لاکتوز ندارن.

آنزیم لاکتاز

مصرف قرصای لاکتاز موجود در بازار به هضم لاکتوز شیر کمک و از بروز علائم نبود تحمل لاکتوز جلوگیری می کنه.

یکی بودن

بعضی افراد می تونن با افزایش تدریجی مصرف شیر و فرآوردهای اون بدون بروز هیچ گونه علائمی، مصرف شیر رو افزایش بدن. این یکی بودن به خاطر افزایش لاکتاز موجود در روده نیس. این یکی بودن شاید به دلیل یکی بودن باکتریای موجود در روده ی بزرگه. افزایش تدریجی لاکتوز وارد شده به روده ی بزرگ می تونه بر محیط روده ای اثر بزاره، مثلا اسیدیته ی روده رو افزایش بده. این تغییرات می تونه بر نحوه ی روبرو شدن ی باکتریای روده ای با لاکتوز اثر بزاره، مثلا ممکنه باکتریا گاز کمتری تولید کنن. یکی بودن می تونه تراوش آب رو به روده ی بزرگ کاهش بده و از بروز اسهال جلوگیری کنه. بااین حال به طور دقیق مشخص نیس که مصرف لبنیات با چه شدتی باید زیاد شه تا موجب یکی بودن بدن با دریافت لاکتوز شه.

مکملای غذایی شامل کلسیم و ویتامین D

شیر و فرآوردهای اون مهم ترین منبع تأمین کلسیم هستن. پس تعجبی نداره که کمبود کلسیم در مبتلایان به نبود تحمل لاکتوز رایجه. این پدیده احتمال بروز پوکی استخوان رو افزایش می ده و احتمال شکستگیا رو تقویت می کنه. پس افرادی که مشکل نبود تحمل لاکتوز دارن، باید از مکملای کلسیم در رژیم غذایی شون استفاده کنن. کمبود ویتامین D هم موجب مریضیای استخوان و شکستگیا می شه. شیر یکی از مهم ترین منابع ویتامین Dه. با اینکه میشه واسه تأمین ویتامین D بعضی غذاها رو جانشین شیر کرد، ولی بد نیس کسائی که از نبود تحمل لاکتوز رنج می برن، واسه پیشگیری از کمبود ویتامین D از مکملای اون استفاده کنن.

واسه تشخیص نبود تحمل لاکتوز باید به چه دکتر یا متخصصی مراجعه کرد؟

متخصصین داخلی، متخصصین کودکان و پزشکان خونواده قادر به تشخیص و درمون نبود تحمل لاکتوز هستن. بااین حال اگه روشای درمون اونا درمون در وضعیت تون ایجاد نکرد، بهتره به متخصص گوارش مراجعه کنین. این متخصصین می تونن تا علل و علائم بقیه مشکلات گوارشی رو هم تشخیص بدن.

خونواده

مشکلات بلندمدت نبود تحمل لاکتوز چیه؟

نتیجه بلندمدت نبود تحمل لاکتوز کمبود کلسیم و پوکی استخوانه. کمبود ویتامین D و مریضیای استخوان هم می تونن در بلندمدت با گسترش کمتری بروز کنن. هردوی این مشکلات به آسونی و با مصرف مکملای کلسیم و ویتامین D قابل پیشگیری ان. اما مشکل بزرگ اینه که خیلی از مبتلایان به نبود تحمل لاکتوز که آگاهانه یا ناخودآگاه از خوردن شیر پرهیز می کنن، نمی دونن که به مکملا نیاز دارن.

چشم انداز درمون نبود تحمل لاکتوز ژنتیکی

استفاده از تست DNA واسه تشخیص نبود تحمل لاکتوز موردبحثه. این بخش یک زمینه مهم واسه انجام تحقیقات بیشتر درمورد کمبود لاکتازه. هنوز خیلی زوده تا بدونیم این آزمایش پیچیده، چیجوری به آزمایش و درمون بیماران کمک می کنه. در جدا از اینکه این آزمایش تقریبا گرانه.

در سال ۱۹۹۸ محققان تونستن با انتقال یک ژن، موجب شن لاکتاز رو در سلولای دیوارده ی روده ی موشای گرفتار به نبود تحمل لاکتوز، تولید شه. بعیده که این روش درمون طرفداران زیادی پیدا کنه. ولی همین موضوع جلوه ای هیجان انگیز از تواناییای دانشه.

منبع : medicinenet