دانلود پایان نامه

ای منفی در مورد سکس می باشند، احساس بهتری در مورد تجربیات جنسی خود دارند و این طرحواره های مثبت آنان را به سوی وارد شدن به یک رابطه جنسی رضایت بخش تری هدایت می کنند.
از آنجا که پاسخ های روانشناختی به کارکرد جنسی، باز خوردها و سایر استرس هایی که باعث مقاوم شدن مسئله یا دخالت بیشتر در آن می شوند مانند اضطراب در مورد عملکرد جنسی، ترس از موفق نبودن، انتظارهای شریک جنسی، ارتباط ضعیف میان دو طرف در رابطه با نیازها یا اضطراب های جنسی، احساس گناه درباره نزدیکی، نبودن آموزش کافی در مورد فعالیت جنسی، پیش نوازش ناکافی و اسطوره های جنسی نادرست، از عوامل روانشناختی تأثیر گذار در اختلال جنسی می باشند، درمان این مشکلات می تواند همسران را به یک رابطه زناشویی مطلوب برساند (سراجی، دادفر، 1384).
مشکلات جنسی می توانند استعاره ای برای پویه های روابط زوجین باشند و در هر مورد تاکید درمانگر آن است که به ترمیم تعارضات بین فردی آنها کمک کند. از سوی دیگر این مشکلات خودشان فی نفسه می‌توانند مایه دردسر باشند که در این صورت مستلزم آموزش جنسی، بازسازی شناختی یا فراگیری مهارت های رفتاری هستند (گلدنبرگ ،2000، ترجمه حسین شاهی و همکاران، 1385).
از آنجا که یکی از مسائل مهم در روابط زوجین خصوصاً در سال های اولیه تشکیل زندگی مشترک مسائل جنسی است و بدلیل اینکه در فرهنگ ما تاکید خاصی روی این مسئله وجود ندارد، بنظر می رسد افزایش آگاهی و نگرش مثبت در این زمینه باعث رضایت بیشتر زوجین می شود. بالطبع رضایت بر سلامت خانواده تأثیر می گذارد و زمانی که خانواده به سطح مشخصی از سلامتی رسیده باشد، اولاً زوج از زندگی خود راضی هستند و یکدیگر را بیشتر دوست خواهند داشت و ثانیاً در نتیجه مورد اول، محیط خوبی برای پرورش نسل آینده بوجود خواهد آمد. پس بطور کلی این سلامتی بر بهزیستی جامعه تأثیر می گذارد (دهقانی،1383).
از سوی دیگر، رابطه جنسی خوب می تواند بر جنبه های دیگر رابطه زوج اثر گذارد. بسیاری از مردان و زنان در چنین شرایطی، عصبی می شوند و احساس ناکامی می کنند. بیان جسمانی محبت ممکن است به طور فزاینده ای بازداری شود و دلیل آن شاید این باشد که هر یک از دو طرف احساس می کند تماس جسمی، مشکلات جنسی را به همراه دارد و شاید یک چرخه فراینده آسیب رسان پدید آید که در آن هر تلاشی برای برقراری تماس جسمی به دلیل مشکلات جنسی با مقاومت روبرو می شود، که به نوبه خود احساس ناکامی و نا خرسندی در روابط زناشویی را افزایش می دهد (کرو و ریدلی ،2000، ترجمه موسوی، 1384).
تکنیک های شناخت درمانی که در درمان اختلال های جنسی بکار می روند شامل گسترده ای از روشها است که بطور مستقیم تری بر افزایش مهارت های شناختی یا کاهش فعالیت های شناختی ناسازگارانه متمرکز می باشند. ممکن است تکالیف رفتاری نیز مورد استفاده قرار گیرند، اما از این تکالیف برای فراهم آوردن شواهد تجربی به منظور ایجاد تغییر شناختی استفاده می شود (هاوتون و سالکووسکیس ، کلارک ، 1989، ترجمه قاسم زاده، 1386).
با توجه به مطالب گفته شده و اهمیت روابط زوجین و حفظ و بقای کانون خانواده و همچنین نبود مطالعات کافی در این زمینه در ایران آموزش مسائل جنسی به زنان و کمک به رفع مشکل آنان امری بدیهی به نظر می رسد. مساله پژوهش این است که:
آیا آموزش شناختی- رفتاری تأثیری بر دانش، نگرش و اعتماد به نفس جنسی زنان دارد؟

1-3- اهمیت و ضرورت تحقیق
زنان برخوردار از سلامت کامل جسمی، روانی و عاطفی، پایه های مستحکم زندگی خانوادگی سالم و توأم با سعادت هستند. سرکوب نیازهای طبیعی و خدادادی زنان، آثار نامطلوبی بر صمیمیت و نشاط اعضای خانواده بر جای خواهد گذاشت. نیازهای جنسی، نه تنها در رده نیازهای فیزیولوژیک، بلکه در حیطه نیازهای معنوی و عرفانی در نظر گرفته می شود (بلوریان، گنجلو، 1382).
در مسائل جنسی، نگرش و دانش جنسی به عنوان مولفه های اساسی روان شناختی مشکلات جنسی شناسایی شده اند. (بشارت، 1377). نگرش و عقاید به شیوه های تفکر یا سوگیری در تفسیر اطلاعات اطلاق می شود که بر محتوای فعالیت شناختی ما تأثیر می گذارند. در حیطه مسائل جنسی، مردم عقاید و نگرش راجع به طیف وسیعی از موضوعات مانند فعالیت های جنسی بهنجار یا نابهنجار، نقش های جنسیتی و… دارند. گزارش شده است که همسرانی که برای درمان نابهنجاریهای جنسی خود در پی دریافت کمک هستند، در مقایسه با آنانی که فاقد نا بهنجاری جنسی هستند، به طور معنا داری از معلومات جنسی کمتری برخوردار هستند (اسپنس، 1991، ترجمه توزنده جانی و همکاران، 1382).
مشکلات جنسی و روانشناختی زنان در مورد مسائل جنسی به اندازه ای زیاد شده که قابل تصور نیست و این امر لطمه بزرگی به اجتماع و تولید نسل و امر زناشویی است و به موجب همین آمار عده زنان سرد مزاج در حدود50 تا 80 درصد می باشد ( نوید، 1380).
ارائه اطلاعات جدید و دقیق علمی در زمینه تمایلات و رفتارهای جنسی طبیعی و غیر طبیعی انسان نه تنها مفید، بلکه بسیار لازم و ضروری است و گامی بلند در جهت بهداشت تن و روان تلقی می گردد. به گونه ای که افراد جامعه، در عین حال که از خطرات بالقوه سکس آگاه می شوند، به نحوی صحیح، منطقی و بهداشتی بتوانند تمایلات و نیازهای جنسی خود را ارضا نمایند (اوحدی، 1384).
بنابراین درمان و مشاهده جنسی و بالابردن دانش و آگاهی و نگرش افراد در زمینه مسائل جنسی بعنوان عامل درمانی و پیشگیرانه در راستای تحکیم و حفظ بنیان های خانواده امری ضروری به نظر می رسد. با این وجود، علی رغم تأثیر بسزای افزایش دانش و آگاهی بر ارتباط جنسی موفق و نهایتاً رضایت زناشویی، مطالعه این سازه و پژوهش پیرامون شیوه های درمان آن در کشور ما مورد توجه چندانی قرار نگرفته است و پژوهش حاضر تلاشی در این زمینه است.
1-4- اهداف پژوهش
با توجه به اهمیت نقش دانش و نگرش جنسی فرد در تبیین و علت رفتار های جنسی او و همچنین تأثیر آموزش شناختی- رفتاری در تغییر شناخت های ناسازگارانه، پژوهشگر به دنبال بررسی اهداف ذیل می باشد:
هدف کلی: تعیین تأثیر آموزش شناختی- رفتاری بر دانش، نگرش و اعتماد به نفس جنسی زنان متأهل
اهداف ویژه:
تعیین و مقایسه دانش جنسی قبل و بعد از آموزش شناختی- رفتاری در گروه آزمون و کنترل
تعیین و مقایسه نگرش جنسی قبل و بعد از آموزش شناختی- رفتاری در گروه آزمون و کنترل
تعیین و مقایسه اعتماد به نفس جنسی قبل و بعد از آموزش شناختی- رفتاری در گروه آزمون و کنترل
هدف علمی: افزایش ادبیات تحقیق در زمینه مسائل جنسی. مسائل جنسی در ایران به دلیل زمینه مذهبی و فرهنگی حاکم به صورت تابو مانده است. این تحقیق تلاشی است جهت اطلاع رسانی بیشتر به متخصصان این امر .
هدف کاربردی: بالابردن آگاهی و دانش و نگرش و اعتماد به نفس زنان در زمینه مسائل جنسی که بالطبع باعث افزایش رضایت زناشویی و تحکیم خانواده آنان می شود. تشکیل دوره های آموزش مهارت های جنسی برای زوج ها که این امر باعث کاهش میزان طلاق می شود.
1-5- فرضیه ها
نمرات دانش جنسی زنان بعد از مداخله آموزشی شناختی- رفتاری در گروههای آزمون و کنترل تفاوت دارد .
نمرات نگرش جنسی زنان بعد از مداخله آموزشی شناختی- رفتاری در گروه آزمون و کنترل تفاوت دارد.
نمرات اعتماد به نفس جنسی زنان بعد از مداخله آموزشی شناختی- رفتاری در گروه آزمون و کنترل تفاوت دارد.
بین متغیر های دموگرافیک(سن، سن ازدواج،مدت ازدواج،تعداد فرزندان،شغل زنان و …) و نمرات دانش جنسی زنان رابطه وجود دارد.
بین متغیر های دموگرافیک(سن، سن ازدواج،مدت ازدواج،تعداد فرزندان،شغل زنان و …) و نمرات نگرش جنسی زنان رابطه وجود دارد.
بین متغیر های دموگرافیک(سن، سن ازدواج،مدت ازدواج،تعداد فرزندان،شغل زنان و …) و نمرات اعتماد به نفس جنسی زنان رابطه وجود دارد.

مطلب مشابه :  منبع مقاله درمورد اختلالات روانی

1-6- تعاریف نظری و عملیاتی متغیرهای پژوهش
1-6-1- دانش جنسی
الف) تعریف نظری: یکی از مولفه های مهم یک ارتباط جنسی موفق، دانش و آگاهی جنسی است. حیطه های مهم دانش جنسی که باید مورد توجه قرار گیرد عبارتنداز: آناتومی جنسی- چرخه پاسخ جنسی و انواع اختلالات جنسی شایع در زنان هستند که در جلسه مشاوره و درمان جنسی در اختیار مراجعین قرار می گیرند.
منظور از آناتومی جنسی،‌ تشریح دستگاه تناسلی زنان است. دستگاه جنسی زن شامل بخش هایی زیر است:
1- اندام جنسی بیرونی که بطور کلی آن را فرج می نامند و از بخش های مختلفی تشکیل شده است که عبارتند از برآمدگی شرمگاهی ،‌ لبهای بزرگ ،‌ لبهای کوچک ، خروسه یا کلیتوریس ،‌ دهلیز فرج ،‌ سوراخ پیشابراه،‌ سوراخ مهبل،‌ پرده بکارت غده های بارتولن یا غده های دهلیزی میاندوراه یا پرینه .
2- اندام های جنسی درونی که نه تنها نقش عمده ای در رفتار جنسی ایفا می کنند بلکه از دیدگاه تکاملی کارکرد اصلی آن ها تولید مثل و پرورش نوع است و شامل بخش های مهبل یا واژن ،‌ رحم یا زاهدان ،‌ لوله های رحمی یا زهدانی و تخمدان ها می باشد.
3- اندام های جنسی فرعی که شامل پستان ها و لب ها می باشد (نیکخو و آوادایس یانس،‌ 1380).
در توضیح چرخه پاسخ جنسی می توان گفت که زن و مرد یک سلسله واکنش های فیزیولوژیک بصورتی طبیعی نسبت به تحریکات جنس از خود بروز می دهند. این واکنش ها به شکل طبیعی خود در چهار مرحله انگیزش ، پلاتو ، ارگاسم و فرونشینی روی میدهد.
اختلالات جنسی شایع در زنان نیز شامل اختلال میل جنسی پایین – اختلال بیزاری جنسی اختلال انگیختگی جنسی در زن ،‌ اختلال ارگاسمی ،‌ اختلال آمیزش دردناک و واژنیسیم می باشد (اوحدی،‌ 1384)
ب) تعریف عملیاتی: در این پژوهش منظور از دانش جنسی نمره ای است که فرد در پرسش نامه دانش جنسی آن هوپر (1992) کسب می کند. در این پرسشنامه حداکثر نمره 15 و حداقل نمره 0 می باشد.
1-6-2- نگرش جنسی
الف) تعریف نظری: نگرش جنسی همان شناخت ها،‌ افکار یا خودگویی های است که فرد در زمینه مسائل جنسی دارد. در حیطه جنسی،‌ فرد عقیده یا نگرش راجع به طیف وسیعی از موضوعات مانند فعالیت های جنسی بهنجار یا نابهنجار و فعالیت های جنسی دارند.
ب) تعریف عملیاتی: در این پژوهش منظور از نگرش جنسی نمره ای است که در پرسش نامه نگرشی جنسی (خوشابی،‌ والایی،‌ 1379) کسب می کند. در این پرسشنامه حداکثر نمره 48 و حداقل نمره صفر می باشد.

1-6-3- اعتماد به نفس جنسی
الف) تعریف نظری: اعتماد به نفس،‌ افکار و احساساتی است که فرد درباره خویشتن دارد. به عبارت دیگر کسی که احساس مثبتی نسبت به خود دارد از اعتماد به نفس بالایی برخوردار است و بالعکس که به این اعتماد به نفس در حیطه جنسی،‌ اعتماد به نفس جنسی اطلاق می شود. به عبارت دیگر،‌ به احساسی که فرد نسبت به بدن،‌ اندام ها و رفتار و رفتارهای جنسی و جنسیت خود را دارد،‌ اعتماد به نفس جنسی گفته می شود (عشقی،‌ 1385)
ب) تعریف عملیاتی: در این پژوهش منظور از اعتماد به نفس جنسی،‌ نمره ای است که فرد در پرسشنامه اعتماد به نفس جنسی آن هوپر (1992) کسب می کند. در این پرسشنامه حداکثر نمره 45 و حداقل نمره 15 می باشد.
1-6-4- درمان شناختی – رفتاری جنسی
الف) تعریف نظری: رویکرد مورد نظر علاوه بر کارکرد تکنیک های رفتاری مسترز و جانسون همچون تمرکز حسی،‌ درمان های شناختی را نیز درمان اختلالات جنسی و افزایش آگاهی و تغییر نگرش مورد استفاده قرار میدهد. رویکرد شناختی- رفتاری به جای تمرکز صرف بر جنبه های آشکار کارکرد جنسی،‌ عوامل شناختی را نیز در جریان ارزیابی ودرمان مورد توجه قرار می دهد. در این رویکرد، برخورد با مولفه های آشکار و شناختی رفتار جنسی به طور همزمان، امری الزامی تلقی می شود (اسنپس،‌ 1991،ترجمه توزنده جانی و همکاران،‌ 1382).
ب) تعریف عملیاتی: متغیر مستقل در این پژوهش یعنی مشاوره رفتاری- شناختی جنسی زنان،‌ شامل هشت جلسه مشاوره شناختی- رفتاری می باشد که مطابق با مدل از قبل تعیین شده است و به صورت گام به گام طی هشت جلسه 90 دقیقه ای و هر هفته یک جلسه اجرا می شود. توضیح کامل جلسات در بخش ضمائم آمده است.

مطلب مشابه :  فایل رایگان پایان نامه روانشناسی : سازگاری اجتماعی

فصل دوم
پیشینه و ادبیات پژوهش
2-1- مقدمه
مفاهیم اولیهای که در روان شناسی مورد بررسی قرار گرفته، غریزه جنسی، انگیزه جنسی، میل جنسی و رفتار جنسی است که توجه بسیار از روان شناسان را به خود جلب کرده است. مکتب تحلیل روانی فروید، از جمله مکاتب عمده و مهمی است که به این موضوع پرداخته و بسیار از مشکلات بشر را ناشی از عدم ارضای میل جنسی دانسته است. براساس نظریه فروید، انگیزش جنسی یکی از نیازهای مهم زندگی به شمار رفته و بخش عمدهای از انرژی حیات را به خود اختصاص داده است. (کجباف، 1378).
دوستی، عشق و محبت از انگیزه زندگی نشأت میگیرد و در دیدگاههای مختلف روان شناسی تفاسیر متفاوتی در مورد عشق و محبت، رفتار جنسی و چگونگی ارضای آن مطرح شده است. نظامهای متفاوت روانشناسی به تبع اصول و سازههای بنیادی خود، میل جنسی را به شیوههای خاص خود و در بعضی موارد در تضاد با نظامهای دیگر تبیین کردهاند. گرچه نخستین بررسیها در زمینه مسائل جنسی به سالها پیش از فروید برمیگردد، ولی این حوزه با معرفی نظام روان تحلیل گری توسط فروید و تأکید این نظام بر جنسیت به عنوان یکی از پایههای بنیادی شخصیت متحول شده است. دیگر جنسیت نه به عنوان یک کشاننده یا سائق بلکه به عنوان یک دامنه یا گستره مورد نظر است که تحقیقات دانشمندان زیادی را در رشتههای گوناگون به سوی خود معطوف کرده است. امروزه به طور قطع میتوان گفت که میل جنسی به ورای مرزهای روانشناسی کشانده شده و به یک گفتمان تبدیل شده است. که لزوم بررسی همه جانبه آن اجتناب ناپذیر است (یوسفی، 1384).
در این فصل نخست نظریههای رفتاری جنسی و جنسیت از منظر دانشمندان پیشگام در این زمینه بررسی میشود و سپس به بحث و بررسی پژوهشهای انجام گرفته در حیطه دانش و نگرش و اعتماد به نفس جنسی پرداخته میشود.
2-2- سیر تحول علمی و تاریخچه نگرش نسبت به تمایلات و رفتارهای جنسی انسان
در طول تاریخ، انسان، حداقل، به منظور بقاء نسل، ملزم و نیازمند به نزدیکی و آمیزش جنسی بوده است. در اعصار گذشته، بشر به جای آن که اطلاعات در مورد احساسات، تمایلات و رفتارهای جنسی خود را از علم و دانش به دست آورد، تنها از تخیل، خرافه، ادبیات و نصایح مذهبی تحریف شده الهی و غیر الهی بهره میگرفت (اوحدی، 1384).
نوشتههای تاریخی نشان میدهد که در آن دوره بسیاری از ارتباطات جنسی فاقد عشق، احترام، آرامش و امنیت بودند زیرا در واقع ازدواج، ارتباط واقعهای غیر رمانتیک بود که با هدف مبادله اموال و سهیم شدن در املاک و زمین یکدیگر و اتصال دو گروه یا قبیله صورت میگرفت و جذابیت و میل جنسی صرف به عنوان یک انگیزه برای ازدواج در بین مردم باستان از اهمیت کمی برخوردار بود (عشقی، 1385).
در قرن پانزدهم میلادی، مسیحیان عقیده داشتند که احتلام (انزال در خواب)، خوابی شیطانی و ناشی از آمیزش با ارواح است. نگرش یهودیان به رفتار و تمایلات جنسی انسان، از باب تولید مثل، بقاء نسل و تقسیم ارث بوده است. دین یهود، توصیه اکید به ازدواج پسران در سن 13 تا 18 سالگی و دختران درسن 12 سالگی نموده است و برای زنان- خارج از شمول و محدوده ازدواج- هیچ گونه دارائی و پشتوانه مالی قائل نگشته است و اصولاً اعمال جنسی زنان را گناه آلود و ناپاک معرفی کرده، در همان حال با دیدگاههای متناقض و نگرشی متضاد، زنان را به سبب امکان پذیر نمودن مشروع و پسندیده تمایلات جنسی، قابل لطف و ترحم فرض نموده است (کجباف، 1378).
در آیین مسیحیت نیز نسبت به زن، نگرشی متناقض و دیدگاهی متعارض وجود دارد . در عین حال که زنان را به رهبانیت و تارک دنیا گشتن، دعوت و تشویق نموده، آنها را دلفریب و جذاب دانسته که با مردان، روابط جنسی (نا مشروع) پیدا میکنند، در همان حال به مردان سفارش میکنند که شهوت جنسی خود را سرکوب نمایند و به کلیسا روی آورند. بدیهی است، ترغیب به پرهیز و