بازتاب مفاهیم آیات قرآنی در مناجات نامه خواجه عبدالله انصاری- قسمت ۱۲

بازتاب مفاهیم آیات قرآنی در مناجات نامه خواجه عبدالله انصاری- قسمت ۱۲

مارس 1, 2021 0 By مدیر سایت

۳-بخشی از آیه شریفه ی۷۰از سوره ی مبارکه ی اسرا ء : «وَ لَقَد کَرَّمنا بَنی آدم …و فَضَّلنا هُم عَلی کَثیرٍ مِمَّن خَلَقنا تَفضِیلاً».
ترجمه: « ما فرزندان آدم را گرامی داشتیم …و آنان را بر بسیاری از آفریدگانِ ما برتری دادیم».
۴-آیه شریفه ی ۷۸از سوری مبارکه ی الرّحمن: «تَبارَکَ اسمُ رَبِّکَ ذِی الجَلالِ والاِکرام».
ترجمه:«پاک است وبی عیب پروردگارتو(ای محمّد) که صاحب بزرگواری و بنده نوازی است».
۵-بخشی از آیه ی شریفه ی ۳۲ ازسوره ی مبارکه ی زخرف : «اَهُم یَقسِمونَ رَحمَتَ رَبِّکَ نَحنُ قَسَّمنا بَینَهُم مَعیشَتَهُم فیِ الحَیوهِ الدُّنیا…».
ترجمه: «آیا بخشش خداوند را آنان بخش می کنند؟ماییم که زندگانی آن ها را در حیات دنیا بخش کردیم…».
۶-آیه ی شریفه ی ۷۸از سوره ی مبارکه ی شعرا : « اَلَّذیِ خَلَقَنیِ فَهُوَ یَهدینِ ».
ترجمه :« آن خدایی که مرا آفرید و رهنمایی کرد ».
۷-بخشی از آیه ی شریفه ی ۳۶ ازسوره ی مبارکه بقره : «… و لَکُم فیِ الاَرضِ مُستَقَرٌّ و متاعٌ الِی حِینٍ ».
ترجمه:«…و برای شما در زمین قرارگاه وبرخورد جای است!تا مرگ و روز رستاخیز» .
۸-آیه شریفه ی ۳۱از سوره ی مبارکه ی نباء: «اِنَّ لِلمُتََّقینَ مَفازاً».
ترجمه:«همانا پرهیزکاران را رستنگاها است ».
۹-آیه ی شریفه ی۳۴ همان سوره :« و کَاساً دهاقاً ».
ترجمه:« و جام های شراب پیوسته و دمادم ».
********
۲۱-«الهی ، می لرزم از آنکه نه ارزم ، وز آنکه نه ارزم چه سازم، جز از آنکه می سوزم تا از این افتادگی برخیزم» (انصاری ، ۱۳۸۶ : ۱۴۸).
********
بنیاد گرفته از آیه ی شریفه ی ۱۰ ازسوره ی مبارکه انسان به روش الهامی : «اِنّا نَخافُ من رَبِّنا یَوماً عبوساً قمطَریرًا».
ترجمه: «ما از خدای خود آن روز می ترسیم که سخت و هولناک است».
********
۲۲-«الهی ، من چه اهل خواست و درخواستم که از ننگ بود خویش بکاستم ، سّر عنایت به دست کفایت ، نه من پیراستم ، گرگنج عز در خراب عجز نهی، من بدین راستم، کریما ، روز آخر حقّ خویش مخواه ، چون من روز اوّل بود خویش نخواستم» (انصاری،۷۱:۱۳۸۶ ).
********
بنیاد گرفته از آیات شریفه۱تا۴سوره ی انسان به روش الهامی: «هَل اَتی عَلَی الاِنسان ِ حینٌ مِنَ الدَّهرِلَم یَکُن شیئًا مَذکورًا(۱)اِنّا خَلَقنَا الاِنسانَ مِن نُطفَهٍ اَمشاج نَبتَلِیهِ فَجَعَلناهُ سَمیعاً بَصیراً(۲) اِنّا هَدَیناهُ السَّبیلَ اِمّا شاکِراً وِاِمّا کفوراً(۳) اِنّا اَعتَدنا لِلکافِرینَ سَلاسِلَ واَغلالاً وسَعیراً(۴)».
ترجمه:« آیا برانسان هنگامی که از گیتی آمده که چیزی یاد کرده ویادکردنی نبوده است؟ (۱). ما آدمی را از نطفه(جرم)بهم آمیخته آفریدیم و او را می آزماییم و او را شنوا وبینا کردیم(۲). ما آدمی را به راه آوردیم و راه نمودیم وهر یکی را یکی از دو راه نمودیم ،یا سپاس دار یا ناسپاس(۳).ما برای کافران زنجیرها وغلها و آتش آماده ساختیم(۴) ».
تفسیر ادبی وعرفانی:
«انسان،آدم است و دهر اشاره به مدّتی است که جسدی بی روح بوده وخداوند در آفرینش وی مهلت افکند! و علّت آن بود که : ظاهر آدم ازگل بود و در گل مهلت نمی بایست! امّا در دل مهلت می بایست ،چه که آدم،درآفرینش اصل بود و باقی مردم فرع او بودند!هر چه بود از بهر آدم آفرید وآدم را از بهرخودآفرید وفرمود: در نهاد آدم دلی باید که مرا شناسد و زبانی باید که مرا ستاید و دیده ای باید که مرا بیند و دستی باید که جام وصل گیرد و قدمی باید که در راه می رود،اگر در یک لحظه به وجود آدم قدرت خویش را آشکار ساخته ام و اگر او را سالها در میان آدمیان به حشمت و بزرگی نمایان کرده باشم! ازآن روست که ما حشمت دوستان را آشکار کردن دوست تر از آن داریم که قدرت خودنمودن! زهی دولت وکرامت که از درگاه عزّت روی به آدم نهاد(که او را برگزید) و او را با هزاران ناز و اعزاز در راه آورد،و تراز راز برکسوت او کشید وخال اقبال(نفخ روح خود) بر رخسار جمال صفوت او زد وخلعت رفعت (به دست خود آفریدن) در وی پوشید و به مقامیش رسانید که در صف صفوت بر بساط شهود او را شربت محبّت نوشانید و فرشتگان ملکوت را سجود او فرمود. و با این همه کرامت که بر وی کرد ، حشمت و مرتبت و منزلت او پدید نیامد مگر آنگاه که او عصیان ورزید ،که فرمود:«وعَصی آدم رَبَهُ» . چون نوازش در وقت اطاعت و موافقت، دلیل کرامت نباشد ؛ و نوازش در وقت مخالف و عصیان دلیل بر عزّت و کرامت است، این بود که گناه او را بخشید!» (آموزگار ، ۱۳۸۳ج۲: ۵۷۷).
********
۲۳-«الهی ،دانی به چه شادم ؟به آن که به خویشتن نه به تو افتادم ،الهی ،تو خواستی نه من می خواستم ،دوست بر بالین دیدم چو از خواب بر خاستم»(انصاری،۱۴۵:۱۳۸۶).
********
بنیاد گرفته از آیات شریفه ی ۳۸و۳۹ سوره ی مبارکه ی عبس به روش اقتباسی و الهامی:« وُجُوهٌ یَومئذٍ مُسفِرًه(۳۸) ضَاحِکهٌ مستَبشرهٌ(۳۹)».
ترجمه: «روی ها است آن روز نازان وروشن (۳۸).که خندان و شادان است ».
تفسیر ادبی و عرفانی:
«ای بسا کسانی که دانگی و دیناری به خواب ندیدند ؛ و فردای قیامت فرعون اهل دنیا خواهند بود ؛ که دل آنها آلوده ی حرص دنیاست.و ای بسا کسان که مالهای دنیا را درکف اختیار او نهادند، و فردا داغی از این دنیا به دل وی نمایان نبود، و سرانجام مرد دین دار به شمار آیدکه با روی روشن وگشاده و باخنده و شادی است.و مرد دنیا با روی تیره با اندوه و ناکامی نگران مال خویش است. » (آموزگار ، ۱۳۸۳ج۵۹۰:۲) .
********
۲۴-«الهی،توآنی که ازبنده، ناسزا بینی و به عقوبت نشتابی. از بنده کفر می شنوی و نعمت از او بازنگیری،توبت و عفو بر وی عرضه

دانلود متن کامل پایان نامه در سایت fumi.ir

کنی و به پیغام وخطاب خود او را بازخوانی و گر بازآید وعده ی مغفرت می دهی «که اِن یَنتَهوا یَغفِرلهم ما قدسلف» .چون با دشمن بدکار چنینی، چه گویم که با دوستان نیکوکارچونی؟» (انصاری،۴۶:۱۳۸۶) .
********
اقتباس شده ازآیه ی شریفه ی ۳۸ازسوره ی مبارکه انفال به شیوه ی گزارشی:«قُل لِلَّذینَ کفروا اِن یَنتَهوُا یُغفَرلَهُم ما قَد سَلَفَ و اِن یَعُودوا فَقَد مَضَت سنّت الاوّلینَ».
ترجمه:«بگو (ای محمّد)به آن ها که کافر شدند اگر بازایستند از کفر،از آنچه گذشته آمرزیده می شوند واگربه کفر بازگردند و به کفر بایستند،سرانجام همانست که به پیشینیان گذشت و معلوم است!».
تفسیرادبی وعرفانی:
«در این آیت، پروردگار اظهار کرم خویش می کند و مهربانی خود را به بندگان می نماید،بنده را بر ناسزای خود بیند و به کیفر نشتابد،از بنده کفر می شنود نعمت از او بازنگیرد و توبه و عفو بر او عرضه کند و اگر بازآید آمرزش وعده می دهد!» (آموزگار ،۱۳۸۳ج۳۷۸:۱).
********
۲۵-« الهی،همه عالم تو را می خواهند، کار آن دارد که تا تو که را خواهی،بناز کسی که تو او را خواهی،که اگر برگردد، تو او را در راهی ،ای جوانمرد و آن را که خواست در ازل خواست و آن را که نواخت در ازل نواخت.کارها در ازل کرده و امروز می نماید، سخن ها در ازل فرموده و امروز فرموده می شنواند، خلعت ها در ازل دوخته و امروز می رساند«کل یوم هوفی شان» عبدی تو امروز مرا می دانی، من امروز نیم، دانش تو امروزست ورنه من قدیمم، دیری است تا با تو راز گفتم، تو اکنون می شنوی ، سمع قدیم در ازل نیافت تو می داشت درسماع کلام ازلی، علم قدیم در ازل نیابت تو می داشت در دانش صفات ازلی ،قیم که مال طفل دارد، به نیابت طفل می دارد،چون طفل بالغ شودآن مال به وی بازدهد، شما اطفال عدم بودید که لطف قدم کار شما می ساخت و نیابت شما می داشت. ای منتظران وارد لطف ما ! ای نظارگیان شاهد غیب ما ! ولایت نراند در دل شما، مگر سلطان سّر ما ،حلقه در دل شما نکو بد مگر رسول بر ّما» (انصاری ،۵:۱۳۸۶).
********
بر گرفته از آیات زیر به روش اقتباسی و الهامی است:
۱–آیه ی شریفه ی ۱۹۰ از سو ره ی مبار که ی آل عمران: « اِنَّ فی خَلقِ السّمواتِ و الارضِ وَاختِلافِ الّیلِ وَ النّهار ِ لَآیاتٍ لِاوّلیِ الاَلبابِ ».
ترجمه: «همانا در آفرینش آسمان ها و زمین و آمد و شد شب و روز نشآن هایی است مر زیرکان وخردمندان».
۲- آیه ی شریفه ی ۱۹۱از سوره ی مبارکه ی آل عمران : «اَلَّذینَ یَذکُرونَ اللهَ ِقیاماً وَ قُعُودًا وَ عَلی جُنوبِهِم و یَتفکّرونَ فیِ خَلقِ السَّمواتِ والاَرضِ رَبّنَا ما خَلَقتَ هذا باطِلاً سُبحانَکَ فَقِنا عَذابَ النّارِ».
ترجمه: «کسانی که خدای را یاد می کنند درحال ایستاده یا نشسته و درحال(بیماری) بر پهلوی خویش خفتگان، و در آفرینش آسمان و زمین اندیشه می کنند و می گویند پروردگارما،این ها را به گزاف نیافریدی،پاک بی عیبی خدایا، ما را از عذاب آتش نگه دار».
۳-آیه ی شریفه ی ۲۹ از سوره ی مبارکه ی رحمن: «یَسئَلُهُ مَن فِی السَّمواتِ وَالاَرضِ کُلَّ یَومٍ هُوَ فیِ شَانٍ».
ترجمه:«از او می پرسند ومی خواهند هر کس که درآسمان وزمین است که هر روزی درکاری وحالی است و در هنگام امری است مانند:زنده شدن،مردن،نیازمندی،بی نیازی،جنبش،آرامش».
۴-بخشی از آیه شریفه ی۱۰۷ ازسوره ی مبارکه ی هود«…اِنَّ رَبُّکَ فَعّالٌ لمایُریدُ».
ترجمه:«…چون پروردگارتو همه آن کند که خود خواهد».
تفسیرادبی وعرفانی: