تحقیق دانشگاهی – 
ارزیابی و رتبه بندی توان های اکوتوریسمی و ظرفیت گردشگری شهر کرمانشاه- قسمت  …

تحقیق دانشگاهی – ارزیابی و رتبه بندی توان های اکوتوریسمی و ظرفیت گردشگری شهر کرمانشاه- قسمت …

اکتبر 23, 2020 Off By مدیر سایت

سرچشمه اصلی این رودخانه سراب روانسر واقع در ۵۰ کیلومتری شمال‌غرب کرمانشاه می‌باشد. این رودخانه با جهت شمال‌غربی به جنوب‌شرقی جریان پیدا می‌کند و در ۱۵ کیلومتری کرمانشاه رودخانه رازآور و شاخه‌های فرعی آن به قره‌سو می‌پیوندد و با مسیر پر پیچ‌و‌خم‌دار در سطح دشت جریان یافته و در نزدیکی روستای قزانچی رودخانه مرگ به آن متصل می‌شود. این رودخانه با یک شیب آرام از داخل شهر کرمانشاه عبور کرده و در نزدیکی فرامان به رودخانه گاماسیاب می‌پیوندد. در بسیاری از نقاط حاشیه این روخانه گیاهان مختلفی رشد کرده که به زیبائی آن جلوه خاصی داده است. این رودخانه میتواند زمینههای مهمی را برای سرمایه‌گذاری در بخش گردشگری از جمله کمپ گردشگری ورزشی، اکوتوریسم، گردشگری سلامت، ورزش‌های آبی و برگزاری تورها را فراهم کند (سازمان میراث فرهنگی و گردشگری استان، فرصت‌های سرمایه‌گذاری در صنعت گردشگری، ۱۳۹۰).
۳ – ۱۵ – نتیجه گیری
از مهم‌ترین عوامل تاثیرگذار بر برنامه‌ریزی صحیح و علمی یک منطقه، شناخت درست آن است. شناخت ویژگیهای طبیعی اعم از موقعیت جغرافیایی، زمین‌شناسی، توپوگرافی، ژئومورفولوژی، خاک، لرزه خیزی و ویژگیهای اقلیمی، و منابع آب و پوشش گیاهی و غیره اط سویی و آگاهی از ویژگیهای انسانی شامل جمعیت، ساختار سن و سواد، فعالیتهای کشاورزی و دامپروری، دسترسیها و غیره از سویی دیگر عواملی هستند که محقق و برنامه‌ریزان را در چگونگی برنامهریزی اصولی برای دستیابی به اهداف مورد نظر نزدیکتر میکند. شهر کرمانشاه با مساحت ۷۹۸۳ کیلومتر مربع و جمعیتی بالغ بر ۱۰۳۰۹۷۸ نفر به عنوان مرکز استان، از اهمیت بالایی برخودار است. این شهر به دلیل موقعیت ارتباطی و قرار گرفتن در محورهای ارتباطی مهم هم چون همجواری با کشور عراق و واقع شدن بر سر راه کربلا و عتبات عالیات از اهمیت ویژهای برخودار است. از سویی دیگر به دلیل وجود پتانسیلهای طبیعی و انسانی که به تفصل توضیح داده شد و از سویی به دلیل وجود جاذبههای گردشگری بالا (که در فصل چهارم به تفصیل خواهند آمد)، امکان برنامه‌ریزی و مدیریت را در سطوح مختلف، جهت رسیدن به توسعه پایدار در هر زمینهای خصوصاً بحث گردشگری و اکوتوریسم را امکان‌پذیر نموده است. امید است که مسئولین و برنامه‌ریزان در جهت شکوفایی شدن منطقه، بیش از پیش به بررسی و شناخت توانها پرداخته و زمینه بهرهبرداری بهینه را مهیا نمایند.
فصل چهارم
روششناسی پژوهش
۴ – ۱ – ابزار گردآوری اطلاعات
ابزار سنجش و اندازه‌گیری وسائلی هستند که محقق به کمک آنها می‌تواند اطلاعات مورد نیاز را برای تجزیه و تحلیل و بررسی پدیده مورد مطالعه و نهایتاً کشف حقیقت گردآوری نماید. این ابزار نقش ظرف‌هایی را بازی می‌کنند که بتواند اطلاعات مربوط به اندازه‌گیری و سنجش متغیرهای مورد مطالعه را به نحو مطلوب جمع‌آوری نماید. در چنین صورتی است که محقق خواهد توانست اولاً، اطلاعات مرتبط با مسأله تحقیق را گردآوری کند، ثانیاً، این اطلاعات را به خوبی استخراج و طبقه‌بندی نماید و ثالثاً، تجزیه و تحلیل آنها را برای او مقدور نماید(حافظ‌نیا، ۱۳۸۷: ۱۴۶). روش گردآوری اطلاعات با توجه به ماهیت مطالعه حاضر به صورت کتابخانه‌ای و میدانی بوده و با توجه به ضرورت در هر یک از مراحل تحقیق، یکی از این دو روش مورد استفاده قرار گرفته است. بر این اساس ابتدا برای شناخت کامل موضوع تحقیق، کسب بینش نظری لازم و استخراج متغیرها و شاخص‌ها و بررسی روش‌های پهنه‌بندی صورت پذیرفت. در هر پژوهش علمی، گردآوری اطلاعات مورد نیاز تحقیق یکی از مراحل مهم و اساسی آن میباشد. هر محقق با توجه به موضوع، اهداف و مکان مورد مطالعه از روشهای خاصی استفاده میکند. در برخی تحقیقات اطلاعاتی که باید به عنوان داده مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار گیرند از پیش آماده هستند. بدین صورت که محقق به دنبال اطلاعات جدید نیست بلکه می‌تواند نسبت به جمع‌آوری اطلاعاتی که از قبل تهیه شده‌اند اقدام کند و با توجه به داده‌‌های موجود، فرضیات خود را آزمون نماید لذا در این پژوهش برای گردآوری اطلاعات مورد نیاز در جهت پاسخگویی به سؤالات تحقیق و همچنین تأیید یا رد فرضیات از روش‌های زیر استفاده شده است:
۴- ۲ – مطالعات کتابخانه‌ای
در این روش اطلاعات لازم از منابع مختلف زیر حاصل شده است:
۱- مطالعه نظریات کارشناسان در زمینه گردشگری، تصمیم‌گیریهای چند شاخصه، مدل TOPSIS
و SWOT
۲- استفاده از کتب و قوانین، مقررات مربوط به میراث فرهنگی و گردشگری
۳ – استفاده از کتب، نشریات، ادارات و مؤسسات در زمینه پژوهش
۴ – ۳ – روش تجزیه و تحلیل اطلاعات در این پژوهش
یکی از روشهای کسب دانش گروهی مورد استفاده تکنیک دلفی است که این فرآیند دارای ساختار پیش‌بینی و کمک به تصمیم‌گیری در طی راندمانهای پیمایشی، جمع‌آوری اطلاعات و در نهایت اجماع گروهی است این تکنیک در سال ۱۹۶۴ توسط داکلی و هلمر معرفی شد در این تکنیک افراد هیچ‌گاه به صورت گروهی در یک جلسه و دور یک میز جمع نمیشوند. لذا در این روش افراد به صورت کلامی درگیر بحث نمیشوند. رئیس گروه تمام ایدههای پیشنهادی را برای تک تک اعضا ارسال میکند و از آنها میخواهد که نسبت به ایدههای پیشنهادی دیگران فکر و اگر ایدهی جدید به نظرشان میرسد را به آن اضافه نمایند. این عمل چندین بار تکرار میشود تا در نهایت اتفاق آراء به دست آید (خدابخش علیایی، ۱۳۹۰:۵۸). هدف از تکنیک دلفی، جمع‌آوری اطلاعات و نظرات از حضار و کارشناسان به منظور تسهیل فرآیند حل معضل تصمیم‌گیری و برنامهریزی می‌باشد بر این اساس مهمترین اجزا و عناصر اصلی این تکنیک عبارتند از پرسشنامه، سوالات پرسشنامه، متخصصین میباشد و مهمترین مزیت تکنیک دلفی گمنامی تضمین شده در پاسخ به سوالات شخصی است که بر این اساس پاسخ آن صحیح‌تر به نظر می‌رسد (حکمت نیا و موسوی، ۱۳۹۰: ۳۲۵- ۳۳۳). که در این پژوهش نیز جهت دست‌یابی به شاخص‌های پژوهش از این تکنیک استفاده شد. یکی از روشهای کسب دانش گروهی مورد استفاده، تکنیک دلفی است که فرآیندی دارای ساختار برای پیش‌بینی و کمک به تصمیمگیری در طی راندهای پیمایشی، جمعآوری اطلاعات و در نهایت، اجماع گروهی است (احمدی و همکاران، ۱۳۸۷: ۱۷۵). تکنیک دلفی در سال ۱۹۶۴ توسط داکلی و هلمر معرفی شد. این تکنیک تمرین ارتباط گروهی در میان متخصصانی است که از لحاظ جغرافیایی دور از یکدیگرند و به متخصصان اجازه میدهد که به طور سیستماتیک مسائل یا وظایف پیچیده را حل نمایند. به عبارت دیگر، تکنیک دلفی یک روش نظاممند برای حل مساله به شکل گروهی است که گروه تشکیل شده از کارشناسان و صاحبنظران رشتههای گوناگون این افراد با یکدیگر تعامل میکنند اما نظر جمع بر روی نظر تک‌تک افراد تاثیری نخواهد داشت (حکمتنیا و موسوی، ۱۳۹۰: ۳۲۵). تکنیک دلفی بر اساس تعریف لینستون و تووف عبارت است از: یک روش برای ساختاردهی به یک فرآیند ارتباطی گروهی است، به طوری که در مسایل و مشکلات پیچیده دخالت کنند و تصمیم بگیرند (سرور و همکاران، ۱۳۸۹: ۱۷۰). اساساً فلسفه تکنیک دلفی این است که افراد در این تکنیک به صورت کلامی و رو در رو درگیر بحث نمیکنند، بلکه یک هماهنگ‌کننده به عنوان دبیر گروه، مسئولیت تهیه پرسشنامه و برقراری ارتباط با جامعه مورد نظر را نیز بر عهده دارد. در واقع تکنیک دلفی نیازمند یک کانال ارتباطی قوی جهت برقراری ارتباط میان شخص هماهنگ‌کننده با هریک از اعضای جامعه میباشد. سپس هریک از افراد به طور جداگانه ایدههایشان را به صورت کتبی (حتی میتواند بدون ذکر نام باشد) برای دبیر گروه ارسال میکنند. سپس دبیر گروه تمام ایدههای پیشنهادی را برای تک تک اعضا ارسال و ار آنها میخواهد که نسبت به ایدههای پیشنهادی دیگران فکر کنند و اگر ایدهی جدیدی همخوان با نظر قبلی و در تکمیل آن به نظرش میرسد به آنها اضافه کنند. این عمل چندین بار تکرار میشود تا در نهایت اتفاق آرا به دست آید (حکمتنیا و موسوی، ۱۳۹۰: ۳۲۵ – ۳۲۶). بر خلاف روشهای تحقیق پایشی، اعتبار روش دلفی به تعداد شرکت‌کنندگان در تحقیق بستگی ندارد بلکه وابسته به اعتبار علمی متخصصان شرکت کننده در پژوهش است (Dunham, 1998: 7). حداقل تعداد اعضای پنلها برای حصول به نتیجه قابل اتکاء بستگی به طراحی پژوهش دارد. بنا بر نظر برکهوف در شرایط آرمانی حتی گروههای چهار نفره هم میتوانند عملکرد مناسبی داشته باشند (سرور و همکاران، ۱۳۸۹: ۱۷۰). در این پژوهش از چهار نوع پرسش‌نامه استفاده شده است.
پرسش‌نامه دلفی: برای ارزیابی شاخص‌های پژوهش که توسط ۱۷ نفر از کارشناسان و خبرگان شاغل در اداره میراث فرهنگی استان مورد تایید قرار گرفت
پرسش‌نامه دوم: بر اساس نظرات ۳۲ نفر از صاحب‌نظران و کارشناسان و مسئولین مرتبط با گردشگری بر مبنای صفر تا یک امتیاز دهی گردید و اهمیت هر شاخص نسبت به شاخص دیگر محاسبه گردید.
پرسش‌نامه سوم، جهت اولویت‌بندی مناطق اکوتوریسمی بر مبنای ۱۰ شاخص تعریف شده در این پژوهش پرسش‌نامه سوم طراحی گردید که توسط ۱۶ نفر افراد متخصص در زمینه گردشگری تکمیل گردید.
پرسش‌نامه چهارم: برای تعیین وزن عوامل دورنی و بیرونی و امتیاز وزنی این عوامل در مدل SWOT از نظرات ۱۶ نفر از متخصصین امر گردشگری استفاده گردید.
۴ – ۴ – معرفی تکنیک TOPSIS
شاید مهمترین فرآیند تحقیق، استخراج، دسته بندی اطلاعات و سپس تجزیه و تحلیل کمی و کیفی اطلاعات باشد. در این مرحله بعد از جمعآوری اطلاعات، آمایش دادهها و تنظیم گزارش وضع موجود با استفاده از روش Topsis به تجزیه و تحلیل عناصر تشکیل دهنده موضوع مورد مطالعه پرداخته شده است. تصمیم‌گیری چند معیاره (MCDM ) یکی از حوزههای تحقیق در عملیات و علوم مدیریت بوده که در طول دهه اخیر با توجه به نیازمندی‌های کاربردی گوناگون به سرعت توسعه یافته است. تکنیکهای تصمیم‌گیری در تمام حوزههای فرآیند تصمیم‌گیری بسیار قابل قبول گردیدهاند (ساعتی و همکاران، ۱۳۸۶ :۲۱). در این تصمیم‌گیریها به جای استفاده از یک معیار سنجش از چندین معیار سنجش استفاده به عمل میآید تصمیم‌گیریهای چند معیاره به مواردی اشاره مینماید که معمولاً از میان معیارهای متنوع و گاهی متضاد و ناسازگار میگذرد. تصمیم‌گیری، فرایند انتخاب یک گزینهای شدن از میان گزینههای موجود است. از طرف دیگر تقریباً در تمام مسائل، معیارهای متعددی برای قضاوت روی گزینهها وجود دارد. در این مسائل تصمیم‌گیرنده می‌خواهد در آن واحد به بیش از یک منظور یا هدف برسد به گونه‌ای که محدودیتهای ایجاد شده به وسیله محیط و منابع را تأمین نمایید (بیورانی، غفران،۱۳۸۸: ۱۳۹). این مدلهای تصمیم‌گیری به دو دسته تقسیم میگردند:
مدلهای تصمیم‌گیری چند هدفهMODM ) )
مدلهای تصمیم‌گیری چند شاخصه (MADM)
به طور کلی مدلهای چند هدفه به منظور طراحی به کار گرفته می‌شوند و مدلهای چند شاخصه به منظور انتخاب گزینه برتر استفاده میشوند یک مسأله تصمیم‌گیری چند شاخصه را اصولاً میتوان در یک ماتریس تصمیم‌گیری خلاصه نمود که سطرهای آن گزینههای مختلف بوده و ستونهای آن شاخصهایی هستند، که ویژگیهای گزینه‌ها را مشخص میکنند. همچنین سلولهای داخل ماتریس، موقعیت گزینه سطری را نسبت به شاخص ستونی ذی‌ربط نشان میدهد. موضوع دیگر در سیاست تصمیم‌گیری، بحث اوزان شاخصها است. چنانچه به طور طبیعی وزن شاخصها مشخص باشد (تأثیر گزینهها به طور یکسان در میزان برتری گزینهها مؤثر باشد)، همین وزنها را در محاسبات منظور میکنیم در غیر این صورت باید به کمک کارشناسان و خبرگان بخش و یا از طریق تکنیک‌های وزن دهی برای تعیین وزن هر یک از شاخصها استفاده نمود. بدین ترتیب هر مسأله تصمیم‌گیری چند شاخصه با دو مشکل انتخاب تکنیک تصمیمگیری و انتخاب تکنیک وزندهی روبرو میباشد (قاضی نوری، ۱۳۸۴: ۳۰).
برای تصمیم‌گیریهای چند شاخصه، مدلهای بسیاری ارائه شده است. هر کدام از این مدلها دارای ویژگیهای خاصی با مزایا و معایب مربوط به خود میباشند. یکی از تکنیکهایی که برای رتبه‌بندی عوامل از آن‌ها استفاده می‌شود مدل TOPSISمی‌باشد( زیاری و همکاران، ۱۳۸۹: ۱۷). این تکنیک از جمله روش‌های جبرانی در MADM میباشد منظور از جبرانی بودن این است که مبادله بین شاخصها در این مدل مجاز است. این تکنیک نیازمند استفاده از دادههای کمی است و برای شاخص‌های کیفی نیز باید با استفاده از مقیاسهای مناسب آن را به مقادیر کمی تبدیل نماییم. همچنین از آنجا که تمامی معیارها دارای اهمیت برابری نیستند، تکنیک تاپسیس مجموعهایی از وزنها را از تصمیم گیرنده دریافت مینماید (مهرگان و دهقان نیری: ۱۳۸۸، ۱۵۷). این روش در سال ۱۹۹۲ توسط هوانگ و یون در سال ۱۹۸۱ مطرح شده است. مفهوم این مدل، انتخاب کوتاه‌ترین فاصله از راه حل ایده‌آل مثبت و دورترین فاصله از راه حل ایده‌آل منفی به منظور حل مسائلی است که با ضوابط تصمیم‌گیری متعددی روبروست (زنگی‌آبادی و همکاران:۱۳۹۰) این شیوه مفیدترین روشهای تصمیم‌گیری چند معیاره در بررسی مسایل جهان واقعی است به عبارتی الگوریتم TOPSIS همانطور که شکل نشان میدهد، یک تکنیک تصمیم‌گیری چند شاخصه جبرانی بسیار قوی برای اولویت‌بندی گزینه‌ها از طریق شبیه نمودن به جواب ایده‌آل میباشد که به نوع تکنیک وزن‌دهی، حساسیت بسیار کمی داشته و پاسخهای حاصل از آن، تغییر عمیقی نمیکند به علاوه مزیت نسبی این مدل، سرعت و توانایی آن برای شناسایی بهترین گزینه است (حکمت‌نیا و موسوی:۱۳۹۰، ۳۶۲).
شکل ۴ – ۱: تقسیم بندی مدلهای تصمیم‌گیری
مأخذ: حکمت‌نیا و موسوی: ۱۳۹۰، ۳۶۴
اساس کار این تکنیک دارای پایههای نظری قویتری نسبت به تکنیکهای دیگر چند شاخصه بوده، به طوری که در این تکنیک بسیاری از مشکلات روشهایی مانند تاکسونومی عددی حل گردیده است. پایه‌های نظری این تکنیک بر این رابطه استوار است که ابتدا ایدهآلهای مثبت (بهترین حالت) و ایده آلهای منفی (بدترین حالت) را برای هر یک از شاخصها به وسیله یک سری تکنیکها یافته و سپس فاصله هر گزینه از ایده‌آل مثبت و منفی محاسبه میشود، گزینه منتخب گزینهای است که کمترین فاصله را از ایده‌آل‌های مثبت و بیشترین فاصله را از ایدهآلهای منفی داشته باشد. با گسترش روزافزون کاربرد این مدل تصمیم‌گیری چند شاخصه و با ظهور منطق فازی، امروزه تکنیکهای بسیار پرکاربرد و جالبی مانند: “TOPSIS” گروهی، ” TOPSIS” بازهای و “TOPSIS” فازی ارائه گردیده است، که هر یک به نوبه خود، اصلاحاتی در مدل پایه “TOPSIS” ایجاد نموده و تصمیم گیرنده را به سوی تصمیم‌گیری بهتر و دقیقتر رهنمون میسازد (اکبری و زاهدی کیوان ،۱۳۸۷: ۱۷۲-۱۷۱).
مزایای مدل تاپسیس عبارت‌اند از:
روش کار ساده و سرعت آن مناسب است.
معیارهای کمی و کیفی در ارزیابی به صورت همزمان دخالت دارند.
تعداد قابل توجهی معیار در نظر گرفته میشود.
خروجی مدل می‌تواند ترتیب الویت گزینهها را مشخص سازد.
تضاد و مطلوبیت بین گزینهها را در نظر میگیرد.
معیارها و شاخصهای مدل ضرایب وزنی اولیه را پذیرا است.
نتایج حاصل از این مدل کاملاً منطبق با روش‌های تجربی و به صورت کمی است.
مطلوبیت شاخصهای مورد نظر در حل مسأله، به طور یکنواخت افزایشی (یا کاهشی) میباشند (یعنی هرچه مقدار شاخص بیشتر شود، مطلوبیت بیشتر میشود و یا بالعکس).
روابط مورد استفاده برای نرمالیزه کردن اطلاعات، محاسبهی فواصل، و روش تعیین اوزان شاخصها به صورت اختیاری بوده و قابل تطبیق با نوع اطلاعات موجود در مسأله است.

این مطلب را هم بخوانید :
پژوهش - طراحی الگوی تغییر مدل کسب ‌و کار در یک بنگاه چاپ و نشر کتاب- قسمت ...

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت  fotka.ir  مراجعه نمایید.