دانلود پایان نامه

1-3-اهداف پژوهش 7
1-3-1-هدف اصلی 7
1-3-2-اهداف فرعی 7
1-4-متغیرهای پژوهش 7
1-5-تعریف مفهومی متغیرهای پژوهش 7
1-6-مفاهیم پژوهش 8
1-7-تعریف عملیاتی متغیرهای پژوهش 9

فصل دوم
مرور ادبیات پژوهش 11
2-1-بخش اول: مرور نظری نظریه استفاده و رضامندی 13
2-2-فرضیه های اصلی نظریه استفاده و رضامندی 15
2-3-عناصر الگوی نظریه استفاده و رضامندی 17
2-3-1-نیازها و انگیزه ها 17
2-3-2-خشنودی 18
2-4-بخش دوم: مرور نظری رویکرد مطالعات فرهنگی 19
2-4-1-تاریخچه 19
2-4-2-زمینه های اصلی مطالعات فرهنگی 21
2-5-مطالعات فرهنگی و فرهنگ عامه 24
2-6-رابطه متن و مخاطب در مطالعات فرهنگی 25
2-7-آنتونیو گرامشی 28
2-7-1-مبانی فلسفی و فکری گرامشی 28
2-7-2-جامعه مدنی در اندیشه گرامشی 31
2-7-3-روشنفکران در دیدگاه گرامشی 31
2-7-4-هژمونی در دیدگاه گرامشی 33
2-8-استوارت هال 35
2-8-1-مبانی فکری 35
2-8-2-الگوی رمزگذاری/ رمزگشایی 38
2-9-میشل دوسرتو 41
2-9-1-تاکتیک ها و استراتژیها در نظر دوسرتو 42
2-9-2-مصرف در دیدگاه دوسرتو 45
2-10-جان فیسک 48
2-10-1-اقتصاد فرهنگی و اقتصاد تجاری (مالی) 52
2-11-گادامر 53
2-12-بوردیو 55
2-12-1-زندگی و آثار 55
2-12-2-تفکرات 55
2-12-3-سرمایه 59
2-12-4-منش 60
2-12-5-سلیقه 62
2-12-6-میدان 63
2-13-مرور تجربی 65
2-13-1-پژوهش های خارجی (نظریه استفاده و رضامندی) 65
2-13-2-پژوهش های خارجی (رویکرد مطالعات فرهنگی) 67
2-13-3-پژوهش های داخلی (نظریه استفاده و رضامندی) 69
2-13-4-پژوهش های داخلی (مکتب مطالعات فرهنگی) 70
فصل سوم
روش شناسی پژوهش 71
3-1-روش پژوهش 72
3-2-سوال ها یا فرضیه های اصلی تحقیق 72
3-2-1-فرضیه اصلی 72
3-2-2-سوال اصلی 72
3-2-3-فرضیه های فرعی 72
3-2-4-سوالات فرعی 73
3-3-جامعه و نمونه آماری 73
3-4-نحوه جمع آوری داده ها 75
3-5-ابزار اندازه گیری پژوهش 75
3-5-1-مصاحبه ساخت نیافته با مخاطبان سریال های شبکه جم 75
3-5-1-1-پایایی و روایی در داده های کیفی 76
3-5-2-پرسشنامه شهابی و جهانگردی 77
3-5-2-1-پایایی و روایی پرسشنامه شهابی و جهانگردی 78
3-6-شیوه تجزیه و تحلیل داده ها 78

فصل چهارم
بررسی یافته های پژوهش 81
4-1-مقدمه 82
4-2-یافته های کمی پژوهش 83
4-2-1-آمار توصیفی 83
4-2-1-1-درآمد و سن افراد 83
4-2-1-2-تحصیلات افراد 85
4-2-1-3-وضعیت تاهل افراد 86
4-2-2-1-فرضیه اول پژوهش 87
4-2-2-2-فرضیه دوم پژوهش 88
4-2-2-3-فرضیه سوم پژوهش 89
4-2-2-4-فرضیه چهارم پژوهش 91
4-2-2-5-فرضیه پنجم پژوهش 93
4-2-2-6-فرضیه ششم پژوهش 96
4-3-یافته های کیفی پژوهش 99
4-3-1-سوال اول پژوهش 101
4-3-2-سوال دوم پژوهش 103
4-3-3-سوال سوم پژوهش 104
4-3-4-سوال چهارم پژوهش 106

فصل پنجم
نتایج و پیشنهادات 108
5-1-بحث و نتیجه گیری 109
5-1-1-بحث و نتیجه گیری یافته های کمی پژوهش 109
5-1-1-1-فرضیه اول پژوهش 109
5-1-1-2-فرضیه دوم پژوهش 111
5-1-1-3-فرضیه سوم پژوهش 112
5-1-1-4-فرضیه چهارم پژوهش 113
5-1-1-5-فرضیه پنجم پژوهش 113
5-1-1-6-فرضیه ششم پژوهش 114
5-1-2-بحث و نتیجه گیری یافته های کیفی پژوهش 116
5-1-2-1-سوال اول 116
5-1-2-2-سوال دوم 117
5-1-2-3-سوال سوم 118
5-1-2-4-سوال چهارم 119
5-2-محدودیت های پژوهش 120
5-3-پیشنهادات پژوهش 121
5-3-1-پیشنهادات کاربردی 121
5-3-2-پیشنهاداتی برای پژوهش های آتی 121
منابع 123
ضمائم 128

فهرست جداول
جدول 2- 1: تفاوت اقتصاد تجاری و اقتصاد فرهنگی در دیدگاه فیسک 52
جدول 3-1: نمونه آماری به تفکیک سن و وضعیت تاهل 74
جدول 3-2: پایایی پرسشنامه اصلاح شده شهابی و جهانگردی 78
جدول 4-1: میانگین و انحراف معیار میزان درآمد و سن افراد 83
جدول 4-2: اطلاعات بدست آمده از سن افراد 83
جدول 4-3: اطلاعات بدست آمده میزان درآمد افراد 84
جدول 4-4: اطلاعات بدست آمده از میزان تحصیلات افراد 85
جدول 4-5: اطلاعات بدست آمده از وضعیت تاهل افراد 86
جدول 4- 6: آزمون همبستگی پیرسون بین سن با انگیزه های تماشای سریال های شبکه جم 87
جدول 4- 7: آزمون همبستگی وی کرامر بین وضعیت تاهل با انگیزه های تماشای سریال های شبکه جم 88
جدول 4-8: تحلیل واریانس یکراهه برای مقایسه انگیزه آموزشی در بین طبقات اقتصادی 89
جدول4-9: آزمون تعقیبی توکی جهت بررسی تفاوت میانگین انگیزه آموزشی در بین طبقات اقتصادی 90
جدول 4-10: تحلیل واریانس یکراهه برای مقایسه انگیزه فرار از واقعیت در بین طبقات اقتصادی 91
جدول4-11: آزمون تعقیبی توکی جهت بررسی تفاوت میانگین انگیزه فرار از واقعیت در بین طبقات اقتصادی 92
جدول 4-12: تحلیل واریانس یکراهه برای مقایسه انگیزه تسهیل تعامل اجتماعی در بین طبقات اقتصادی 94
جدول4-13: آزمون تعقیبی توکی جهت بررسی تفاوت میانگین انگیزه تسهیل تعامل اجتماعی در بین طبقات اقتصادی 94
جدول 4-14: تحلیل واریانس یکراهه برای مقایسه انگیزه کسب پرستیژ اجتماعی در بین طبقات اقتصادی 96
جدول4-15: آزمون تعقیبی توکی جهت بررسی تفاوت میانگین انگیزه کسب پرستیژ اجتماعی در بین طبقات اقتصادی 97
جدول 4- 15: اطلاعات عمومی افراد مصاحبه شونده 100

مطلب مشابه :  پایان نامه رایگان با موضوعبهاءالدین ولد، جلال‌الدین، سلجوقیان روم، جهان اسلام

فهرست نمودارها

نمودار 3-1: مدل مفهومی پژوهش (بخش کمی) 80
نمودار 4-1: نمودار نمره استاندارد سن افراد 84
نمودار 4-2: نمودارنمره استاندارد درآمد افراد 85
نمودار 4-3: نمودار میزان تحصیلات افراد 86
نمودار 4-4: نمودار وضعیت تاهل افراد 86
نمودار 4-5: نمودار میانگین انگیزه آموزشی در طبقات مختلف اقتصادی 91
نم
ودار 4-6: نمودار میانگین انگیزه فرار از واقعیت در طبقات مختلف اقتصادی 93
نمودار 4-7: نمودار میانگین انگیزه تسهیل تعامل اجتماعی در طبقات مختلف اقتصادی 95
نمودار 4-8: نمودار میانگین انگیزه تسهیل تعامل اجتماعی در طبقات مختلف اقتصادی 98

فهرست اشکال
شکل2- 1: الگویی از رویکرد استفاده و خشنودی 15
شکل 2-2: الگوی هال در ارتباط تلویزیونی 20

فصل اول

کلیات پژوهش

1-1-طرح مسئله
با رواج گسترده تلویزیون در میان خانوادهها رفته رفته برنامههای متنوعی با محتواهای مختلف، به وجود آمد. این برنامهها رفته رفته مخاطبان اختصاصی خود را یافتند، تا جایی که امروزه بعضی برنامهها عموما زنانه یا عموما مردانه تلقی میشود. در میان انبوه برنامههای تلویزیون، سریالها به عنوان یکی از ژانرهای محبوب، مخاطبان زیادی را به خصوص از قشر زنان به خود جلب کرده است. تلویزیون به عنوان دستگاهی ایدئولوژیک از طریق این سریالها به واسطه طبیعی نشان دادن برخی کنشها و نگرشها میکوشد گفتمان خاصی را سیطره بخشد و این گفتمان را به مثابه عرف عام به مخاطبان خود معرفی کند. همانگونه که جان فیسک در «فرهنگ تلویزیون» مینویسد: «تلویزیون برنامههایی آکنده از معانی نهفته پخش میکند و میکوشد با مهار این معانی آنها را به معنایی یگانهتر و مرجحتر تبدیل کند؛ معنایی که کارکرد جهانبینی غالب را داشته باشد (محمدی؛ کریمی، 1390، ص 50). اما این یک طرف قضیه است، چرا که مخاطبان برنامههای مختلف ممکن است با توجه به ذهنیات، طبقه اجتماعی، احساسات و غیره معنای متفاوت (و یا حتی متضادی) را از برنامههای تلویزیونی برداشت کنند. این دیدگاه، برگرفته از مکتب مطالعات فرهنگی است. در مطالعات فرهنگی بر پایه توجه به خصوصیات مخاطب که او را از بیننده صرف به خواننده هوشیار تبدیل کرده است، رسانهها دیگر تنها سرگرمکننده نیستند، بلکه گاهی به ابزاری برای مقاومت بدل میشوند (علینقیان، 1390، ص 180).
رابطه مخاطبان و رسانهها همواره مد نظر محققان ارتباطات بوده است. اولین نظریههای ارائه شده در این زمینه به نظریه گلوله سحرآمیز مشهور شدند. بر این اساس پیامهای ارتباطات جمعی بر همه مخاطبان که در معرض آنها قرار میگیرند، اثرهای قوی و کم و بیش یکسان دارد (سورین، تانکارد، 1390: 387). در واکنش به نظریه گلوله سحرآمیز در دهه 1940 الگوی دو مرحلهای ارتباط مطرح شد. الگوی دو مرحلهای را اغلب نشانهای از افول نظریه تزریقی درباره اثرات رسانههای جمعی دانستهاند. بر اساس این نظریه اطلاعات به صورت غیر مستقیم و از طریق رهبران فکری به مردم میرسد (رزاقی، 1381: 157- 158). با مطرح شدن نظریههای دیگری همچون کاشت، شکاف آگاهی و برجسته سازی دوباره الگوی تاثیرات قوی رسانهها بر مردم شکل گرفت. در حقیقت بسیاری از محققان ارتباطات بر سر این موضوع که رسانههای جمعی قدرتمندترین قصهگویان جامعه مدرناند، توافق دارند (یین، 2008). همزمان در این دوره بعضی از مکاتب به تاثیرات مخرب رسانهها بر مردم توجه نمودد. مکتب فرانکفورت از جمله این مکاتب بود. از نظر مکتب فرانکفورت مخاطب رسانهای قدرتی نداشت و همچون مومی در دست صنعت فرهنگ بود، طوری که میتوانست آن را به هر صورتی درآورد؛ از خلق نیازهای کاذب تا توهم فردیت؛ همه محصول صنعت فرهنگ است. در این رویکرد جایی برای مقاومت و تفسیرهای متفاوت وجود ندارد و صنعت فرهنگ تسلط تام و تمام خود را بر روی مخاطب اعمال میکند و تصور آزادی در این بین چیزی جز توهم نیست (بهرامی، 1391؛ ص 6).
در دهههای 1950 و 1960 در واکنش به دیدگاههای مکتب فرانکفورت، تحلیلهایی رواج یافت که از یک سو مبتنی بر برخی اصول اساسی نگرشهای مکتب فرانکفورت بود و خصلت منحط و تجارت زده فرهنگ تودهای مدرن را میپذیرفت اما از سوی دیگر در برخی از آن اصول تردید و تجدید نظر میکرد. نکته اصلی مورد نظر در این تحلیلها آن است که در پس فرآوردهها و کردارهای فرهنگی تودهای، اندیشهها و رفتارهای قاعدهمندی میتوان یافت که از فرهنگ اصیل عامهی مردم ریشه گرفته و تودهها بر اساس آنها فرهنگ خود را تولید و مصرف میکنند. به سخن دیگر در این تحلیلها به جای تاکید بر ساختگی بودن سراسری فرآوردههای فرهنگ تودهای و تحمیل آن از بالا، بر نقش فعالیت آگاهانه و خودجوش مردم در شیوهی مصرف فرهنگ تاکید گذاشته میشود (بشیریه، 1379؛ ص 57). بر اساس نظریات متفکران مکتب مطالعات فرهنگی میتوان گفت میان متن و مخاطب رابطهای شکل میگیرد که میتوان آن را نه یک ادراک منفعلانه، بلکه یک گفتگو دانست (کوبلی، 1391: 126). از نظر متفکران این مکتب، رابطه متن و مخاطب رابطهای یک طرفه نیست که در آن مخاطب صرفا فردی منفعل قلمداد شود، بلکه مخاطب، فردی است که نسبت به متن فعال است و متن را بر اساس پیشزمینهها، ادراکات و اموری از این قبیل درک میکند و واکنشی فعالانه در قبال متن دارد. در حقیقت مخاطبان رسانهها بر اساس انگیزهها، الگوها و پیش زمینههای متفاوت مخاطب رسانهها میشوند و چه بسا درکی متفاوت از متن رسانهها داشته باشند.
به عبارت دیگر بر اساس این نظریه، مخاطبان با توجه به جایگاههای اجتماعی خود، تحت تاثیر گفتمانهای مختلفی قرار دارند، لذا ممکن است ایدئولوژیهای مسلطی را که از طریق رسانهها ارائه میشوند به گونه دیگری قرائت کنند (بنت، 1386: 122). اکثر نظریات مکتب فرانکفورت درباره رابطه مخاطب با تلویزیون و برنامههای آن است. خصلت تلویزیون آن را به مهمترین رسانه مورد استقاده نوع بشر
تبدیل کرده است؛ امری که به نظر میرسد با گسترش استفاده از ماهوارهها، خصلتی مضاعف یافته است.
ورود ماهواره به ایران و [تقریبا] عمومی شدن آن باعث شد که فیلمها و سریالهای متنوع از خارج از مرزهای ایران به درون خانوادههای ایرانی راه یابد. این درحالی بود که پیش از آن چنین امکانی وجود نداشت. مخاطبان ماهواره از اقشار گوناگون، با هدفها، انگیزهها و انتظارات متفاوتی به تماشای برنامههای آن میپردازند. اصلیترین تفاوتی که در زمینه انتخاب برنامههای مشاهده شده است؛ تفاوتهای جنسیتی است، به گونهای که الگوهای انتخاب، استفاده و رضامندی از رسانه و محتوای آنها میتواند تحت تاثیر متغیر جنسیت قرار گیرد (ریاحی و همکاران، 1389). از جمله اصلیترین برنامههایی که زنان به عنوان مخاطبان اصلی آن در نظر گرفته میشوند؛ سریالها هستند. دانیل بلومنتال که سریالها را به