میکروب معده (هلیکوباکتر پیلوری) یه جور باکتریه که می تونه وارد بدن شه و در دستگاه گوارش زندگی کنه. پس از گذشت چند سال اونا می تونن در لایه مخاطی معده یا قسمت بالایی روده ی باریک زخمایی بسازن. در بعضی افراد عفونت حاصل از اونا موجب بروز سرطان معده می شه. عفونتای به دلیل میکروب معده بسیار شایعه. این باکتری در بدنِ نزدیک به دوسوم جمعیت جهان پیدا می شه. در بیشتر افراد این باکتری موجب بروز زخم یا مشکلات دیگر نمی شه. بعضی داروها در نابودی میکروب معده و درمون زخمای به دلیل اون تاثیردارن. با پیشرفت بهداشت عمومی و دسترسی بیشتر به آب تمیز، میزان آلودگی به این میکروب در سطح جهان کم شده. شمام با داشتن سبک زندگی سالم می تونین خودتون و فرزندان تون رو از شر این باکتری در امان نگه دارین.

 

چگونگی مریضی زاییِ میکروب معده

واسه ده ها پزشکان فکر می کردن استرس، غذاهای سریع و پُرادویه، مصرف دخانیات و بقیه عادات غلط عامل بروز زخم معده س. اما پس از کشف میکروب معده در سال ۱۹۸۲ مشخص شد این میکروب عامل بیشتر زخمای معده س.

اسید معده در هضم غذا نقش داره و لایه مخاطی معده موجب محافظت تون در برابر اسید می شه. میکروب معده پس از ورود به بدن ، به لایه مخاطی حمله می کنه. با آسیب این لایه به وسیله میکروب معده، اسید معده می تونه بهش نفوذ کنه و موجب ایجاد زخم در معده شه. نتیجه این بروز خونریزی، عفونت و جلوگیری از حرکت غذا در راه دستگاه گوارشه.

میکروب معده ازطریق غذا، آب یا وسایلِ آلوده به فرد منتقل می شه. این میکروب در کشورهایی که آب تمیز و سیستم فاضلاب مناسب ندارن، گسترش بیشتری داره. این باکتری می تونه ازطریق تماس با بزاق یا بقیه مایعات بدنِ افراد آلوده هم منتقل شه.

بیشتر افراد در زمان کودکی به این باکتری آلوده می شن، ولی احتمال آلودگی بهش در بزرگسالی هم هست. چند سال طول می کشه تا نشونه های وجود این میکروب در معده ظاهر شن. بیشتر افرادی که این میکروب رو در معده شون دارن، هیچوقت به زخم معده گرفتار نمی شن. کارشناسان هنوز نمی دونن که به چه دلیل فقط بعضی افراد پس از آلودگی به این ویروس دچار زخم معده می شن.

کودکی-نام-تصویر

علائم مریضی میکروب معده

معمولا احساس معده درد و سوزش معده از علائم زخم معده س. این درد بعضی وقتا بروز می کنه و بعد خودبه خود می شه و در زمانایی که معده خالیه (مثل نیمه شب یامیان وعدهای غذایی) شدت میگیره. درد معده از چند دقیقه تا چند ساعت طول می کشه و معمولا پس از غذاخوردن، خوردن شیر یا داروهای ضداسید بهبود پیدا میکنه.

بقیه نشونه های زخم معده عبارت ان از:

  • نفخ شکم؛
  • آروغ زدن؛
  • بی اشتهایی؛
  • حالت تهوع؛
  • استفراغ کردن؛
  • کاهش وزن بی دلیل.

زخما می تونن باعث خونریزی در معده و روده تون شن که این واسه سلامتی خطرناکه. با مشاهده ی هر کدوم از نشونه های زیر به دکتر مراجعه کنین:

  • مدفوعی که به رنگ خون، قرمز تیره یا سیاه باشه؛
  • مشکل در تنفس؛
  • سرگیجه و غش کردن؛
  • رنگ پریدگی؛
  • استفراغی که قرمزرنگ یا به رنگ پودر قهوه باشه؛
  • درد شدید و تیز در معده.
مطلب مشابه :  علائم سرطان پوست، شکل های مختلف و روش های پیشگیری و علاج اون "

بااینکه دچار شدن به سرطان معده در اثر عفونتای به دلیل میکروب معده نادره، اما امکان بروز اون هست. سوزش معده از نشونه های ساده ی این بیماریه. کم کم ممکنه نشونه های زیر در شما ظاهر شه:

  • درد و ورم شکم؛
  • حالت تهوع؛
  • بی اشتهایی؛
  • احساس سیری پس از خوردن مقدار کمی غذا؛
  • کاهش وزن بی دلیل.

نحوه ی تشخیص میکروب معده

اگه نشونه های زخم معده رو نداشته باشین، معمولا دکتر واسه تون آزمایش میکروب معده رو تجویز نمی کنه. اما اگه حالا یا در گذشته نشونه های این مریضی رو داشته اید بهتره آزمایش بدین. داروهایی مثل داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی هم ممکنه به پوشش معده تون آسیب بزنن. پس یافتن عامل بروز نشونه هاتون مهمه، چون این جور می تونین روش درمون درست رو انتخاب کنین.

اول دکتر از شما درمورد سابقه پزشکی ، نشونه های مریضی و داروهای مصرفی تون می پرسد. بعد شما رو به طور فیزیکی معاینه می کنه. فشار دادن شکم تون واسه بررسی ورم، میزان حساسیت و درد ازجمله کارهاییه که دکتر در معاینه ی فیزیکی انجام می ده. ممکنه آزمایشات زیر رو هم واسه تون تجویز کنه:

  • آزمایش خون و مدفوع که در یافتن عفونت مؤثره؛
  • آزمایش تنفسی اوره: در این آزمایش شما باید یک نوشیدنی شامل اوره بخورین. بعد باید در یک کیسه نفس بکشین و دکتر اونو واسه آزمایش به آزمایشگاه بفرستد. اگه به میکروب معده گرفتار باشین، باکتری موجب تبدیل اوره بدن تون به کربن دی اکسید می شه و نتیجه آزمایش نشون می ده که سطح گاز موجود در نفس تون بیشتر از حد طبیعیه.

واسه بررسی دقیق تر زخم معده ممکنه دکتر از روشای زیر استفاده کنه:

  • آندوسکوپی دستگاه گوارش فوقانی: در این روش، دکتر یک لوله ی مجهز به یک دوربین کوچیک به نام «آندوسکوپ» رو از گلویتان به طرف معده و قسمت فوقانی روده ی باریک تون می فرستد. در این روش میشه واسه بررسی وجود باکتری هم نمونه ورداری کرد. ممکنه در زمان آزمایش بیدار شید و دوباره بخوابید، ولی واسه راحتی بیشترتان داروهایی به شما داده می شه.
  • مجموعه آزمایشات دستگاه گوارش فوقانی: در بیمارستان به شما نوشیدنی ای شامل عنصر باریم داده می شه. بعد دکتر با تابش اکس شما رو معاینه می کنه. این مایع سطح گلو و معده تون رو به دسته ای می پوشونه تا بشه اونا رو در عکس ورداری به طور کامل مشاهده کرد.
  • سی تی اسکن: در این روش به کمک پرتوهای قوی ایکس تصاویر دقیقی از داخل بدن تون گرفته می شه.

اگه وجود میکروب معده در شما تأیید شه، ممکنه دکتر آزمایشاتی واسه بررسی دچار شدن به سرطان تجویز کنه. این آزمونا عبارت ان از:

  • معاینه ی فیزیکی؛
  • آزمایش خون واسه بررسی کم خونی (آنمی): که در اثر کمبود گلبولای قرمز در بدن اتفاق میفته. احتمال دچار شدن به این مریضی در زمانی که یک تومور دارای خونریزی داشته باشین، هست؛
  • آزمایش خون مخفی در مدفوع: این آزمایش به بررسی وجود احتمالی خونی در مدفوع می پردازه که با چشم غیرمسلح دیده نمی شه؛
  • آندوسکوپی؛
  • بیوپسی (بافت ورداری): در این روش دکتر بخش کوچیکی از معده تون رو واسه بررسی نشونه های وجود سرطان برمی داره. ممکنه دکتر این کار رو در بین انجام آندوسکوپی بکنه.
  • انجام آزمایشاتی که تصاویر دقیقی از داخل بدن تون تهیه می کنن: مثل سی تی اسکن و MRI (ام آر آی).
مطلب مشابه :  علائم نابودی عقل، علل و روش های تشخیص اون 

درمون میکروب معده

اگه در اثر وجود میکروب معده دچار زخم معده شدین، باید واسه نابودی اون درمون شید، لایه پوششی معده تون بازسازی شه و از بروز دوباره زخم جلوگیری کنین. معمولا روند درمون و بهبود یک یا دو هفته طول می کشه.

ممکنه دکتر انواعی از داروها رو واسه تون تجویز کنه. این داروها عبارت ان از:

  • آنتی بیوتیکا واسه کشتن باکتریای موجود در بدن : آنتی بیوتیکایی مثل آموکسی سیلین، کلاریترومایسین، مترونیدازول، تتراسایکلین یا تینیدازول در این مواقع تجویز می شه. واسه درمون معمولا دو نوع از آنتی بیوتیکای بالا تجویز می شن.
  • داروهایی که با مسدودکردن پمپای کوچیک تولیدکننده ی اسید معده از مقدار اون می کاهند: مثل این داروها عبارت ان از دکس لانسوپرازول، اسموپرازول، امپرازول، پانتوپرازول و رابپرازول.
  • بیسموت ساب سالیسیلاتمی تونه به آنتی بیوتیکا در نابودی میکروب معده کمک کنه.
  • داروهای مهارکننده ی هیستامین: هیستامین معده رو به تولید بیشتر اسید تحریک می کنن. بعضی داروها با مهار هیستامین به کاهش اسید معده کمک می کنن. سایمتیدین، فاموتیدین، نیزاتیدین و رانیتیدین از این داروها هستن.

درمون شما به معنای اینه که باید به مدت چند هفته، هر روز ۱۴ عدد یا بیشتر قرص استفاده کنین. بااینکه این مقدار دارو زیاده، ولی باید به تموم دستورالعملای دکتر توجه و روند درمون خود رو به طور کامل دنبال کنین. اگه درمون آنتی بیوتیکی رو به درستی انجام ندین، ممکنه باکتری معده تون به اونا مقاوم شه، عفونت تون شدیدتر و درمون تون از قبل هم سخت تر شه. اگه درمون تون موجب بروز عوارضی در شما شده، درباره اونا با دکتر حرف بزنین و بپرسید چیجوری می تونین مشکلات داروها رو کنترل کنین.

معمولا یک یا دو هفته پس از درمون، دکتر دوباره آزمایش مدفوع و آزمایش تنفسی اوره واسه تون تجویز می کنه تا مطمئن شه عفونت از بین رفته.

پیشگیری از میکروب معده

پیشگیری از آلودگی به میکروب معده مثل پیشگیری از آلودگی به بقیه میکروب هاست. روشای پیشگیری از آلودگی به میکروب معده عبارت ان از:

  • شستن دستا قبل از غذاخوردن و پس از دست شویی. به فرزندان تون هم آموزش بدین همین کار رو تکرار کنن؛
  • پرهیز از مصرف آب یا غذای آلوده؛
  • مصرف نکردن غذایی که خوب پخته نشده؛
  • نخوردن غذایی که تهیه کنندگان اون نکات بهداشتی ازجمله شست وشوی دست رو رعایت نمی کنن.

بایدها و نبایدها پس از عفونت میکروب معده

با اینکه استرس، غذاهای ادویه ای و سریع، الکل و مصرف دخانیات موجب بروز زخم معده نمی شن، ولی سرعت درمون زخم معده رو کم می کنه یا درد رو زیاد می کنن. با دکتر در مورد روشای کنترل استرس مشورت کنین، یک رژیم غذایی سالم داشته باشین و از مصرف دخانیات پرهیز کنین.

بیشتر زخمای به دلیل میکروب معده پس از چند هفته از درمون بهبود پیدا می کنن. اگه سابقه بروز زخمای معده ای داشته اید، نباید از داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی استفاده کنین. چون این داروها به لایه مخاطی معده آسیب میزنن. اگه نیاز به مُسکن دارین با دکتر درباره گزینه های احتمالی مشورت کنین.