سندرم استکهلم به یه سری از علائم روانی اشاره داره که به ویژه در بعضی قربانیان گروگان گیری بروز می کنه. حتما می پرسین به چه دلیل سندرم «استکهلم»؟ عنوان این مریضی از یک سرقت بانک در استکهلم گرفته شده که به آگوست سال ۱۹۷۳ برمیگرده. دزد طی حمله به بانک چار نفر از کارمندان رو، شامل سه زن و یک مرد، به مدت ۱۳۱ ساعت به گروگان گرفت. پس از آزادی گروگانا مشاهده شد که این افراد پیوند عاطفی متناقضی با گروگان گیر پیدا کردن، تا حدی که نیروهای پلیس رو دشمن خود می دیدند و نسبت به مجرم دارای احساسات مثبت بودن. این سندرم اولین بار به وسیله نیلز بِجِرو (Nils Bejerot)، مشاور روان پزشکی پلیس سوئد در زمان اتفاق این گروگان گیری، نام گذاری شد. این مریضی با عنوان «سندرم همزادپنداری برزیستی» هم شناخته می شه.

 

ویژگیای سندرم استکهلم

سندرم استکهلم به عکس العملی پیچیده در واکنش به موقعیتی ترس آور گفته می شه.

هنوز بر سر ویژگیا و عوامل مستعدساز این مریضی اتفاق نظر کامل وجود نداره. یکی از علل اختلافات موجود اینه که آزمایش تئوریای مربوط به این سندرم روی نمونه های انسانی با اصول اخلاقی مغایرت داره.

داده هایی که جهت مطالعه سندرم نامبرده در دسترس ان، همه درنتیجه ی بررسی گروگان گیریای واقعی در سالای بعد از ۱۹۷۳ حاصل شدن و مشکل اینجاست که هرکدام شون به دید محل اتفاق حادثه، تعداد نفرات درگیر و بازه ی زمانی با همدیگه متفاوت ان. بخش دیگر اختلافات موجود بر سر اینه که سندرم استکهلم رو تا چه حد میشه در توضیح بقیه نمونه های تاریخی و شکلای مختلف شایع تر روابط خشن استفاده کرد. خیلی از محققان فکر می کنن که این سندرم در توضیح رفتارهای خاص طیف بزرگی از آسیب دیدگان روانی کاربرد داره که از این بین جدا از اینکه قربانیان گروگان گیری میشه به بازماندگان اردوگاهای کار اجباریِ جنگ جهانی دوم، اعضای فرقهای مذهبی، زنانی که از طرف همسران شون مورد خشونت فیزیکی تکراری قرار گرفتن، قربانیان تجاوز جنسی، کودکانی که به دید جسمی و عاطفی مورد آزارواذیت هستش ان، اشاره کرد.

برخلاف اختلافات نام برده، محققان درمورد سه ویژگی اصلی سندرم استکهلم اتفاق نظر دارن:

  • گروگان نسبت به پلیس و بقیه نیروهای مسئول دارای احساسات منفیه؛
  • گروگان نسبت به گروگان گیر دارای احساسات مثبته؛
  • گروگان گیر نسبت به گرو گان احساسات مثبت پیدا می کنه.
مطلب مشابه :  علائم نابودی عقل، علل و روش های تشخیص اون 

علل و علائم سندرم استکهلم

سندرم استکهلم در همه گروگانا یا کسائی که تجربه بقیه موقعیتای قابل مقایسه رو داشتن، بروز نمی کنه. طبق نتایج پژوهشی که روی بیشتر از ۱۲۰۰ مورد گروگان گیری انجام شد، محققان پلیس فدرال آمریکا (FBI) به این نتیجه رسیدن که در ۹۲ درصد از گروگانا اثری از سندرم استکهلم مشاهده نشد. اما محققان به دنبال مصاحبه با مهمون دارانی که تجربه گروگان گرفته شدن در هواپیماربایی داشتن، به این نتیجه رسیدن که وجود شرایط زیر جهت بروز سندرم استکهلم ضروریه:

  • موقعیت بحرانی به مدت چند روز یا بیشتر طول بکشه؛
  • گروگانا در اتاقی جداگونه نگه داری نشن، بلکه در تماس با گروگان گیرها باشن؛
  • گروگان گیرها نسبت به گروگانا با نرم خویی رفتار کنن یا کمه کم آسیبی به اونا وارد نکنن. (گروگانایی که از طرف گروگان گیرها خشونت می بینن، نسبت به اونا احساس خشم می کنن و معمولا گرفتار به این سندرم نمی شن).

ضمنا، کسائی که در بقیه مواقع استرس زای زندگی احساس درموندگی می کنن یا حاضرن جهت باقی موندن دست به هر کاری بزنن، به نظر می رسه که اگه گروگان گرفته شن، بیشتر درمعرض دچار شدن به این سندرم قرار دارن. تحقیقات نشون داده که علائم مبتلایان به سندرم استکهلم با مبتلایان به سندرم مشکل استرس پساآسیب دیدگی (PTSD) مشترکاتی داره: بی خوابی، کابوس دیدن، تحریک پذیری، مشکلات تمرکز، وحشت یهویی، احساس سردرگمی، ناتوانی در لذت بردن، بی اعتمادی به بقیه و تجربه دوباره موقعیت بحرانی به شکل بازیادآوری ذهنی.

تشخیص سندرم استکهلم

سندرم استکهلم اصطلاحی توصیفیه که بر الگوی خاص مقابله با موقعیت آسیب زا دلالت داره و نه یه دسته بندی تشخیصی خاص. خیلی از روان پزشکان وقتی در آزمایش مبتلایان به این سندرم از معیارهای تشخیصی استفاده می کنن که پای مشکل استرس زیاد یا مشکل استرس پساآسیبی درمیان باشه.

درمون سندرم استکهلم

درمون سندرم استکهلم مثل درمون مشکل استرس پساآسیبیه. معمولا ترکیبی از داروهای مربوط به درمون مشکلات خواب کوتاه مدت و جلسات روان درمانی جهت بهبود علائم بلندمدت تجویز می شه.

اصطلاحات کلیدی

  • مقابله: اصطلاحیه در روان شناسی که به الگوای خاص هر فرد در جواب به استرس گفته می شه. بعضی الگوهای مقابله می تونن خطر دچار شدن به سندرم استکهلم رو در روبرو شدن با گروگان گیری و موقعیتای مثل کم کنن.
  • بازیادآوری ذهنی: یعنی پدیداری دوباره خاطره ی موقعیت بحرانی به شکل بازیادآوری یه سری از صداها، تصاویر و احساسات مربوط بهش اتفاق. فردی که دچار بازیادآوری می شه، معمولا در ذهنش احساس می کنه که موقعیت بحرانیِ پشت سرگذاشته بار دیگر زنده شده و درحال تکراره. این اصطلاح اولین بار طی مراحل درمون سربازان آسیب دیده روانیِ جنگ جهانی اول مطرح شد.
  • همزادپنداری با دشمن: اصطلاحیه در روان شناسی که به مراحل ناخودآگاهی گفته می شه که فرد درگیر رو به در پیش گرفتن دیدگاه ها یا الگوهای رفتاری فرد دشمن (مثلا گروگان گیر) مجبور می کنه. به باور ی بعضی محققان، این توضیح رو میشه بخشی از تعریف سندرم استکهلم درنظر گرفت.
  • واپس رَاون:اصطلاحیه در روان شناسی که به بازگشت به الگوهای فکری یا رفتاری زمان خردسالی و کودکی گفته می شه.
  • کودکی-نام-تصویر

  • سندرم: یعنی یه سری از علائمی که به اتفاق بروز می کنن.
مطلب مشابه :  علائم زخم معده و راه های علاج اون 

پیش بینی روند بهبود مریضی

روند بهبود مبتلایان به سندرم استکهلم معمولا امیدبخشه، اما طول مدت درمون به عوامل مختلفی ازجمله وجود وضعیت گروگان گیری، طول مدت بحران، نحوه ی مقابله ی فرد با بحران و صدمات روحی قبلی بستگی داره.

پیشگیری از سندرم استکهلم

پیشگیری از سندرم استکهلم در سطوح اجتماعی لازمه تقویت سیاست گذاریای مجاری قانونیه، به این معنی که در درجه اول باید از اتفاق وقایعی مثل آدم ربایی و گروگان گیری پیشگیری شه و هم درصورت اتفاق اینجور وقایعی باید راهکارهای کافی جهت دخالت ی مؤثر در بحران وجود داشته باشه. اما پیشگیری از این سندرم در سطوح فردی به ویژه در بیست سال ی گذشته سخت تر شده، چراکه امکان شناسایی همه جانبه ی عوامل افزاینده ی خطر دچار شدن به سندرم استکهلم دیگر عملی نیس و ضمنا، هنوز اختلافات زیادی بر سر سازوکارهای روان شناختیِ موثر در این سندرم وجود نداره. بعضی محققان به این سندرم به عنوان یه جور واپس رَاون (بازگشت به الگوهای فکری و رفتاری زمان کودکی) نگاه می کنن، حال اونکه یه سریای دیگه این سندرم رو با مراجعه به بقیه مفاهیم روان شناسی ازجمله فلج عاطفی (خشک شدن از ترس) و همزادپنداری با دشمن تعریف می کنن.