متأسفانه در سالای گذشته به دلیل سبک زندگی مدرن، میزان دچار شدن به مریضیای کبدی زیاد شده. کبد عضوی بسیار حساس و لازم واسه بدنه که مریض شدن اون، فرد رو در درازمدت با استعداد دچار شدن به سرطان کبد می کنه. سرطان کبد یک مریضی خاموش و خطرناکه که در مرحله ساده هیچ علامتی نداره. اولین علائم اون معمولا با گسترش مریضی ظاهر می شن اما علائمی مبهم و عمومی مثل خستگی، کم اشتهایی، حالت تهوع و… هست که در بیشتر مواقع فرد به اونا توجهی نمی کنه و وقتی متوجه بیماریش می شه که دیگر نمیشه کار زیادی واسه درمون انجام داد. پس بهترین و آسون ترین راه، پیشگیری از اینه. در مطلب زیر به معرفی کامل این مریضی، مراحل پیشرفت، راه های درمون و پیشگیری از اون می پردازیم.

 

سرطان کبد، یه جور سرطانه که در کبد شروع می شه. بعضی از سرطانا در خارج از کبد به وجود بین و بعد به این ناحیه گسترش پیدا می کنن. با این حال فقط سرطانایی که از خود کبد شروع می شن، به عنوان سرطان کبد شناخته می شن.

کبد که در پایین ریه ی راست و در زیر قفسه ی سینه قرار داره، یکی از بزرگ ترین بخشای بدن انسانه. کبد وظایف زیادی مثل حذف سموم از بدن داره و واسه ادامه زندگی ضروریه.

سرطان کبد یعنی وجود تومورهای کبدی بدخیم در داخل یا روی کبد.

هر سال در آمریکا حدود ۲۲ هزار مرد و ۹ هزار زن گرفتار به سرطان کبد شناسایی می شن که از این تعداد، حدود ۱۷ هزار مورد اون در مردها و ۸ هزار مورد اون در زنان خطرناکه.

حقایقی در مورد سرطان کبد

  • سرطان کبد، شانس زنده ماندن (میزان باقی موندن) پایینی داره.
  • عوامل خطر کلی عبارت ان از مصرف بیش ازحد الکل، هپاتیت و دیابت.
  • علائم عموما تا زمانی که سرطان پیشرفت کنه، ظاهر نمی شن.
  • گزینه های درمانی واسه سرطان کبد عبارت ان از جراحی و پیوند کبد.

علائم

علائم و نشونه های سرطان کبد معمولا هنگامی رو می شن که سرطان به مرحله پیشرفته رسیده باشه.

سرطان کبد ممکنه باعث بروز علائم زیر شه:

  • زردی (یرقان)؛
  • درد شکمی؛
  • کاهش وزن بدون دلیل؛
  • بزرگ شدن کبد؛
  • خستگی؛
  • حالت تهوع؛
  • استفراغ؛
  • درد پشت؛
  • خارش؛
  • تب.

مراحل

مرحله بندی سرطان به دکتر امکان می ده تا در مورد دوره درمون تصمیم گیری کنه.

سرطان کبد به چار مرحله طبقه بندی می شه:

  • مرحله ۱: تومور در کبد قرار داره و به یک عضو یا محل دیگر گسترش نیافتهه.
  • مرحله ۲: در مرحله ۲، یکی از این حالتا اتفاق میفته: چندین تومور کوچیک وجود دارن که همه در داخل خود کبد باقی مونده ان یا یک تومور هست که به یک رگ خونی رسیده.
  • مرحله ۳: چندین تومور بزرگ یا یک تومور هست که به رگای خونی رسیده. سرطان ممکنه به کیسه صفرا هم زیاد شده باشه.
  • مرحله ۴: سرطان متاستاز شده. این بهش معناست که سرطان به بقیه قسمتای بدن گسترش پیدا کرده.

هنگامی که مرحله سرطان تشخیص داده شد، یک دوره درمون می تونه شروع شه.

درمون

واسه افرادی که سرطان کبدشون در مرحله ساده قرار داره و درمون می شه، فقط عمل جراحی و برداشتن تومور به طور کامل، به درمون منجر میشه.

گزینه های جراحی عبارت ان از:

هپاتکتومی جزئی

وقتی تومور کوچکه و قسمت کوچیکی از کبد رو اشغال می کنه، اون بخش از کبد رو میشه از راه عمل جراحی برداشت.

با این حال خیلی از افراد گرفتار به سرطان کبد در آمریکا، سیروز دارن. این بهش معناست که هپاتکتومی باید بافت سالم کافی در کبد باقی بزاره تا کبد بتونه پس از این روند درمون، وظایف لازم اش رو بکنه.

ممکنه دکتر در بین جراحی به این نتیجه برسه که این روش واسه درمون مریض مناسب نیس یا خطر جراحی واسه مریض، بیشتر از حد بالاست؛ در این صورت هپاتکتومی در وسط کار متوقف می شه.

هپاتکتومی جزئی فقط واسه افرادی درنظر گرفته می شه که به جز سرطان کبد، مشکل کبدی دیگری ندارن. اگه سرطان به بقیه بخشای کبد یا بقیه اندامای بدن گسترش یابد، دیگر از این روش استفاده نمی شه.

جراحی کبد در این اندازه ممکنه به خون ریزی بیشتر از حد و مشکلات انعقاد خون و عفونت و پنومونی (ذات الریه) منجر شه.

پیوند کبد

کاندیدهای پیوند کبد نباید یک تومور بزرگ تر از ۵ سانتی متر یا چندین تومور بزرگ تر از ۳ سانتی متر داشته باشن. اگه تومورها بزرگ تر از این اندازه ها باشن، خطر بازگشت سرطان بسیار بالاست و درنتیجه روش پرخطری مثل پیوند کبد پیشنهاد نمی شه.

خطر بازگشت سرطان با یک پیوند موفق تا حد زیادی کاهش پیدا میکنه و کارکرد طبیعی کبد از سرگرفته می شه.

مطلب مشابه :  علائم عفونت رحم، علاج و روش های جلوگیری از اون 

با وجود این ممکنه سیستم ایمنی بدن، عضو جدید رو پس بزنه و به عنوان یک جسم بیگانه (خارجی) بهش حمله کنه. ضمنا فرصتای محدودی واسه انجام پیوند کبد هست. هر سال فقط حدود ۶۵۰۰ کبد اهدایی موجوده و خیلی از اونا واسه درمون مریضیایی به غیر از سرطان کبد استفاده می شن.

داروهایی که سیستم ایمنی رو واسه قبول کردن کبد جدید سرکوب می کنن هم می تونن به عفونتای جدی و بعضی وقتا حتی به گسترش تومورهایی منجر شن که از قبل متاستاز (گسترش و مهاجرت سلولای سرطانی از یک بافت به بافتای دیگر) شدن.

درمون واسه تومورهای درمون ناپذیر

از طرف دیگه شانس زنده ماندن در سرطان کبد پیشرفته، بسیار پایینه. با این حال کارایی هست که یک تیم پزشکی می تونه واسه درمون علائم سرطان و کُند کردن روند رشد تومور بکنه.

  • درمون حذف کننده: مواد خاصی مثل الکل به طور مستقیم به داخل تومور تزریق می شن. ممکنه از لیزر و امواج رادیویی هم استفاده شه.
  • پرتودرمانی: تابش به طرف تومور یا تومورها هدایت می شه و تعداد خیلی از اونا رو از بین می بره. در این روش، بیماران ممکنه به تهوع، استفراغ و خستگی دچار شن.
  • شیمی درمانی: در این روش، داروهای خاصی به داخل کبد تزریق می شن تا سلولای سرطانی رو از بین ببرن. در کموامبولیزیشن، خون رسانی به تومور به روش جراحی یا به طور مکانیکی بسته می شه و داروهای ضدسرطان به طور مستقیم به داخل تومور تزریق می شن.
  • داوطلب واسه تحقیقات بالینی: از دکتر تون بپرسید هیچ گونه آزمایش بالینی هست که شما بتونین در اون شرکت کنین یا نه.

گزینه های درمانی ممکنه طبق نوع سرطان کبد، متفاوت باشن.

علل

دلیل دقیق سرطان کبد مشخص نیس. با این حال بیشتر موارد اون با زخم شدن کبد – که به سیروز کبدی معروفه – در رابطه هستن. با توجه به انجمن سرطان آمریکا، هپاتیت C، شایع ترین دلیل سرطان کبد در ایالات متحدهه.

افراد گرفتار به هپاتیت B یا C در مقایسه با بقیه افراد سالم، در خطر خطر بسیار بالاتری واسه دچار شدن به سرطان کبد قرار دارن، چون هر دو نوعِ این مریضی می تونه به سیروز کبدی منجر شه.

بعضی از مریضیای ارثی کبد مثل هموکروماتوز (زیادیِ آهن در خون) باعث سیروز می شن و خطر دچار شدن به سرطان کبد رو افزایش میدن.

بقیه عوامل خطر واسه دچار شدن به سرطان کبد عبارت ان از:

  • دیابت نوع ۲: افراد گرفتار به دیابت، به ویژه اگه هپاتیت هم داشته باشن یا به طور منظم مقدار زیادی الکل مصرف کنن، بیشتر احتمال داره که به سرطان کبد دچار شن.
  • سابقه خانوادگی: اگه مادر، پدر، خواهر یا برادر یک فرد سرطان کبد داشته باشه، احتمال ابتلای اون به این مریضی بیشتر از بقیه افراد هستش.
  • استفاده ی زیاد از الکل: مصرف الکل به طور منظم و در مقادیر زیاد، یکی از علل کلی ی سیروز در ایالات متحدهه.

  • قرار گرفتن دراز مدت در خطر آفلاتوکسین: آفلاتوکسین ماده ایه که یک قارچ اونو می سازه. این ماده می تونه در گندم، بادام زمینی، ذرت، آجیل و سویای کپک زده (فاسد) وجود داشته باشه. خطر دچار شدن به سرطان کبد فقط در اثر قرار گرفتن دراز مدت در خطر این ماده زیاد می شه. این مورد در کشورهای صنعتی خیلی شایع نیس.
  • سیستم ایمنی ضعیف: افرادی با سیستمای ایمنی ضعیف – مثل کسائی که به اچ آی اون یا ایدز گرفتار هستن – پنج برابر بیشتر از افراد سالم احتمال داره که به سرطان کبد دچار شن.
  • چاقی: چاق بودن، خطر دچار شدن به خیلی از سرطانا ازجمله سرطان کبد رو افزایش می ده.
  • جنسیت: مردها در مقایسه با زنان، بیشتر به سرطان کبد دچار می شن. بعضی از کارشناسان فکر می کنن که این مسئله به دلیل جنسیت نیس؛ بلکه به خاطر ویژگیای سبک زندگیه. مردها معمولا در مقایسه با زنان، بیشتر سیگار میکشن و الکل می خورن.
  • سیگار کشیدن: افراد گرفتار به هپاتیت B یا C در صورت سیگار کشیدن، در خطر خطر بالاتری واسه دچار شدن به سرطان کبد قرار می گیرن.
  • آرسنیک: افرادی که به طور منظم از چاه های آب شامل سطوح طبیعی آرسنیک استفاده می کنن، ممکنه درنهایت در خطر خطر بسیار بالاتری واسه دچار شدن به چندین مریضی مثل سرطان کبد قرار بگیرن.

کسائی که در خطر خطر بالای دچار شدن به سرطان کبد قرار دارن، باید به طور منظم غربالگری و آزمایشای سرطان کبد رو بکننن. درمون سرطان کبد در صورتی که در مرحله ساده تشخیص داده نشه، بسیار سخت تر هستش. تنها راه واسه تشخیص سرطان کبد در مراحل ساده، از راه غربالگریه، چون علائم این سرطان در مراحل ساده بسیار کم بوده یا اصلا وجود ندارن.

این شامل افراد گرفتار به هپاتیت B و C، بیماران گرفتار به سیروز کبدی به دلیل الکل و اونایی می شه که پس ی هموکروماتوز دچار سیروز شدن.

مطلب مشابه :  علائم مریضی سل، علل و روش های علاج اون 

چشم انداز

چشم انداز سرطان کبد، خیلی جالب نیس، چون این مریضی بیشتر در مرحله پایانی تشخیص داده می شه؛ یعنی در مرحله ای که سرطان قبلا به بقیه بخشا یا بخشای دیگر کبد گسترش پیدا کرده.

هرچه مرحله بندی سرطان کبد به مرحله ۴ نزدیک تر شه، شانس زنده ماندن (میزان باقی موندن) کاهش پیدا میکنه. میزان باقی موندن ۵ ساله در افرادی که مریضی شون در مرحله ساده تشخیص داده شه، ۳۱ درصده. با گسترش سرطان و پیشرفت اون به مراحل بعد، این میزان باقی موندن می تونه به ۳ درصد برسه. درمون سرطان کبد بیشتر شامل جراحیای خطرناکه و احتمال بروز مشکلات بسیار بالاست. این مورد هم می تونه بر چشم انداز این مریضی اثر بزاره.

تشخیص

تشخیص سرطان کبد در مرحله ساده، شانس زنده ماندن رو به طور زیادی بهتر کنه.

دکتر شما اول از همه واسه رد هرگونه عوامل خطر پنهون واسه سرطان، سؤالاتی درباره سابقه پزشکی تون از شما می کنن. بعد شما رو معاینه می کنه تا ببینه جایی از شکم تون ورم کرده یا سفیدی چشماتون زرد شده یا نه. هر دوی اینا از نشانگرهای قوی مشکلات کبدی هستن.

پس از دیدن این نشونه ها اگه دکتر به سرطان کبد مشکوک باشه، آزمایشات دیگری انجام میده، ازجمله:

  • تستای خون: اینا شامل آزمایشایی واسه بررسی نحوه ی لخته شدن خون، بررسی سطوح بقیه مواد در خون و اندازه گیری میزان گلبولای قرمز، سفید و پلاکتا هستن.
  • تستایی واسه تشخیص هپاتیت ویروسی: دکتر تون وجود ویروس هپاتیت B و C رو در خون شما بررسی می کنن.
  • اسکنای تصویربرداری: MRI و CT اسکن هر دو می تونن اندازه و میزان گسترش سرطان رو نشون بدن.
  • بیوپسی:یک نمونه کوچیک از بافت تومور ورداشته و جدا سازی وتحلیل می شه. این بررسی می تونه نشون بده که یک تومور سرطانیه یا غیرسرطانی.
  • لاپاروسکوپی: این یک روش جراحی سرپاییه که با بیهوشی عمومی یا بی حسی موضعی انجام می شه. در این روش یک لوله ی بلند و انعطاف پذیر که در سر اون یک دوربین وصل شده، از راه برش کوچیکی در شکم وارد بدن می شه. این روش به دکتر امکان می ده که کبد و نواحی دور اونو به دقت مشاهده کنه.

هنگامی که دکتر، مرحله، محل و نوع سرطان رو تعیین کرد، قادر هستش در مورد احتمال درمون مؤثر و مطمئن (بی خطر) اون تصمیم بگیره. این، دوره درمون رو مشخص می کنه.

پیشگیری

سرطان کبد یک مریضی جدیه و میزان باقی موندن (شانس زنده ماندن) پایینی داره. واسه همین باید تموم اقدامات لازم واسه کاهش خطر دچار شدن به سرطان کبد و افزایش شانس تشخیص اون در مراحل ساده انجام شه.

هیچ راهی واسه پیشگیری از سرطان کبد به طور کامل وجود نداره. با این حال اقدامات زیر ممکنه به کاهش خطر دچار شدن بهش کمک کنن:

مصرف محدود الکل: مصرف مقادیر زیاد الکل به طور منظم می تونه در درازمدت، احتمال دچار شدن به سیروز کبدی رو زیاد کنه. این به نوبه ی خود احتمال بروز سرطان کبد رو افزایش می ده.

محدود کردن مصرف الکل یا ترک کردن اون به طور کامل می تونه خطر دچار شدن به سرطان کبد رو به طور زیادی کاهش بده.

محدود کردن مصرف تنباکو هم می تونه به پیشگیری از سرطانای کبد و بقیه اعضای بدن کمک کنه.

واکسیناسیون هپاتیت B: افراد زیر باید واکسن هپاتیت B دریافت کنن:

  • افرادی که به مواد مخدر اعتیاد دارن و از سوزنای مشترک استفاده می کنن.
  • افرادی که با شُرکای جنسی پرخطر که در خطر خطر دچار شدن به هپاتیت B هستن، روابط جنسی محافظت نشده دارن.
  • پرستاران، پزشکان، دندان پزشکان و بقیه کارشناسان پزشکی که مشاغل اونا خطر آلوده شدن شون رو افزایش می ده.
  • افرادی که همیشه به مسافرت می رن؛ به ویژه اونایی که به مناطقی از جهان که هپاتیت B در اونجا شایعه، سفر می کنن.

هیچ راه قطعی واسه پیشگیری از هپاتیت C و هیچ گونه واکسیناسیون واسه اون وجود نداره. با این حال ممکنه استفاده از کاندوم در طول رابطه جنسی بتونه به کاهش خطر دچار شدن به عفونت کمک کنه.

حفظ وزن سالم: از اونجا که چاقی دلیلی خطرسازه و مریضی کبد چرب می تونه به سرطان کبد و دیابت منجر شه، مراقبت از سلامت جسمی و توجه به وزن تون می تونه خطر دچار شدن به سرطان کبد رو کاهش بده.

درمون مریضیای زمینه ای: بعضی مریضیا در دچار شدن به سرطان کبد نقش دارن، مثل دیابت و هموکروماتوز. درمون این مریضیا قبل از اونکه به سرطان کبد تبدیل شن، می تونه خطر مشکلات رو کاهش بده.