بلوغ زودرس به ظاهر شدن زودهنگام علائم بلوغ جسمی و هورمونی گفته می شه. این مشکل می تونه دلایل بسیار مختلفی داشته باشه و مثل هر پدیده غیرطبیعی دیگری، عواقبی به دنبال داره. با ما همراه شید تا با دلیل و علائم بلوغ زودرس بیشتر آشنا شید.

 

فهمیدن اینکه بچتون دچار بلوغ زودرس شده، می تونه زنگ خطری واسه شما باشه. به چه دلیل این اتفاق میفته؟ واقعا بچه شما می تونه اثرات جسمی و روانی بلوغ زودرس رو مدیریت کنه؟

بلوغ زودرس چیه؟

بلوغ معمولا در دختران بین سنای ۸ تا ۱۳ سال و در پسرها بین سنای ۹ تا ۱۴ سال شروع می شه. پزشکان بلوغ زودرس رو زمانی تشخیص میدن که به دلایلی نامعلوم، این روند طبیعی زودتر شروع شه و با رشد استخوان و جهش رشدی همراه باشه.

بلوغ زودرس در دخترانی که قبل از سن ۷ سالگی و پسرانی که قبل از سن ۹ سالگی نشونه های مهم بلوغ در اونا دیده شه، تشخیص داده می شه. تقریبا ۱ کودک از بین ۵ هزار کودک به بلوغ زودرس دچار می شه.

شکلای مختلف بلوغ زودرس

  1. بلوغ زودرس مرکزی؛
  2. بلوغ زودرس محیطی.

بلوغ زودرس مرکزی شایع تر از بلوغ زودرس محیطیه. این روند واسه بلوغ طبیعی هم یه جوره اما زودتر از موعد اتفاق میفته. غده ی هیپوفیز هورمونی به نام گونادوتروپین تولید می کنه. این هورمون باعث تحریک بیضها و تخمدانا می شه تا هورمونای دیگر یعنی تستوسترون یا استروژن تولید شه. اینا هورمونای جنسی هستن که باعث تغییرات جنسی در زمان بلوغ (مثل رشد سینها در دختران) می شن.

بلوغ زودرس محیطی یا بلوغ زودرس کاذب، شرایط متفاوتی داره. این نوع بلوغ زودرس به کم اتفاق میفته. هورمونای استروژن و تستوسترون باعث بروز علائم بلوغ می شن، اما مغز و غده ی هیپوفیز درگیر نمی شن. بلوغ زودرس محیطی معمولا در اثر اختلالاتی در تخمدانا، بیضها، غدد آدرنال یا غده ی تیروئید بسیار کم کار ایجاد می شه.

چه مشکلات و مریضیایی، علائمی مثل به بلوغ زودرس دارن؟

  • تلارک زودرس (Premature thelarche) به بزرگ شدن زودهنگام سینها گفته می شه. این مشکل معمولا در دختران بسیار خردسال مشاهده می شه. در اینجور زمانی، بیشتر والدین فکر می کنن که فرزندشان دچار بلوغ زودرس شده، اما این مشکل با بلوغ زودرس فرق داره. با اینکه این علائم می تونه واسه والدین نگران کننده باشه، اما به درمون نیاز نداره و فقط باید مورد بررسی بگیره.
  • پوبارک زودرس هم به رشد زودرس موهای ناحیه تناسلی یا زیربغل در سنای پایین گفته می شه. این مشکل زمانی که غدد آدرنال در سنای پایین شروع به ترشح هورمون می کنن، ایجاد می شه. پوبارک زودرس هم می تونه واسه والدین نگران کننده باشه اما به طورکلی مشکلی به وجود نمی آورد و از نشونه های بلوغ زودرس نیس. با این حال این مشکل می تونه از علائم ساده ی ترشح غیرطبیعی و بیشتر از اندازه هورمون آدرنال باشه که باید مورد آزمایش بگیره.

خیلی از کارشناسان فکر می کنن که الان به طور میانگین، بلوغ در بعضی کشورها مثل آمریکا، نسبت به گذشته زودتر شروع می شه. با این حال که سن متوسط عادت ماهانه تقریبا مثل گذشته و تغییری نکرده اما نشونه های ساده ی بلوغ (مثل بزرگ شدن سینها) یک سال زودتر از گذشته در بین نوجوانان دیده می شه.

مطلب مشابه :  علائم مریضی سلیاک، روش های تشخیص و علاج اون 

علائم بلوغ زودرس

علائم بلوغ طبیعی و بلوغ زودرس تقریبا مشابهه، فقط «زمان اتفاق بلوغ» تعین کننده ی طبیعی یا زودرس بودن بلوغه. این علائم عبارتند از:

در دختران:

  • بزرگ شدن سینه (که بیشتر اولین نشونه)؛
  • عادت ماهانه (که معمولا ۲ یا ۳ سال بعد از شروع علائم ساده دیده می شه).

در پسران:

  • رشد بیضها، آلت تناسلی و کیسه بیضه؛
  • بَم شدن صدا (که معمولا آخرین نشونه بلوغ در پسرانه).

جهش رشد یکی دیگر از علائم بلوغ زودرس هم در پسران و هم در دخترونه.

علل بلوغ زودرس مرکزی

در بیشتر موارد، کارشناسان نمی تونن بفهمن که چی باعث بلوغ زودرس مرکزی، به ویژه در دختران می شه. بعضی وقتا بلوغ زودرس مرکزی به دلیل مشکلات پزشکی ایجاد می شه. مشکلات پزشکی در پسران و کودکان زیر ۶ سال شایع تر از دخترونه، به ویژه اگه بلوغ به سرعت در حال پیشرفت باشه. موارد زیر بعضی از این مشکلات پزشکی هستن:

  • تومورها و انباشتگی غیرطبیعی سلولای گوشتی که بیشتر خوش خیم هستن؛
  • آسیب مغزی که می تونه به دلیل جراحی یا ضربه به سر باشه که باعث می شه برابری هورمونا به هم بریزه؛
  • نا آرومی مغز که بعضی وقتا از عفونت ناشی می شه.

این فهرست می تونه نگران کننده باشه، اما به خاطر بسپارید که تنها در موارد بسیار کمی بلوغ زودرس مرکزی در بین پسران، به دلیل مشکلات پزشکی اتفاق میفته. اتفاق بلوغ زودرس مرکزی بر اثر مشکلات پزشکی در دختران هم بسیار نادره.

عوامل مربوط به بلوغ زودرس

عواملی که اینجا اشاره می کنیم، دلیل اصلی نیستن، فقط مواردی هستن که به نظر می رسه با بلوغ زودرس رابطه دارن:

  • جنسیت: دختران ۱۰ برابر بیشتر از پسران احتمال داره دچار بلوغ زودرس مرکزی شن.
  • نژاد: محققان دلیل این رو نمی دونن اما به نظر می رسه به طور متوسط دختران آفریقایی-آمریکایی حدود یک سال زودتر از دختران سفیدپوست دچار بلوغ می شن. بعضی کارشناسان میگن که بلوغ در دخترانِ کمتر از ۶ سالِ آفریقایی-آمریکایی، بلوغ زودرس در نظر گرفته می شه.
  • چاقی: با اینکه بعضی از تحقیقات نشون میدن که بین چاقی دختران کوچیک و افزایش خطر دچار شدن به بلوغ زودرس رابطه هایی هست، اما چگونگی این رابطه دقیقا مشخص نیس. به نظر می رسه که چاقی در پسران به بلوغ زودرس ارتباطی نداره.
  • ژنتیک: بعضی وقتا بلوغ زودرس می تونه درنتیجه ی جهشای ژنتیکی باشه که باعث ترشح هورمونای جنسی می شه. در بیشتر مواقع، کودکانی که به خاطر این دچار بلوغ زودرس مرکزی می شن، والدین یا خواهر و برادرشان هم به این مشکل دچار بودن.
  • فرزندخواندگی بین المللی: مطالعه ای نشون داده کودکانی که از خارج از کشور به فرزندخواندگی قبول می شن، بین ۱۰ الی ۲۰ برابر بیشتر احتمال داره که به بلوغ زودرس دچار شن. در این مورد هم محققان و کارشناسان در مورد دلیل این اطمینان ندارن اما خاطر جمع نبودن از سن دقیق کودکانی که به فرزندخواندگی قبول می شن، می تونه نتایج تحقیق رو تحت اثر بذاره.
مطلب مشابه :  علائم سرطان رحم و روش های علاج اون 

نتیجه های بلوغ زودرس

بلوغ زودرس در کودکان ممکنه مشکلات جسمی و روحی زیادی دربرداشته باشه که در زیر به اونا اشاره می کنیم.

۱. کوتاهی قد

با اینکه کودکانی که به بلوغ زودرس دچار می شن، بیشتر نسبت به سن خود قد بلندتری دارن، اما در بزرگسالی کوتاه قد می شن، به چه دلیل؟ زمانی که مراحل بلوغ به پایان می رسه، رشد هم متوقف می شه. وقتی که بلوغ زودرس، زودتر از بلوغ طبیعی به پایان می رسه، رشد این کودکان در سنای پایین تر متوقف می شه. پس بعضی وقتا قد این کودکان کوتاه تر از لحظه ای می شه که در بلوغ طبیعی از اونا انتظار میره.

۲. مشکلات رفتاری

نتایج بعضی از تحقیقات نشون از رابطه بلوغ زودرس و مشکلات رفتاری داره، به ویژه در کودکانی که تأخیر در رشد دارن. با این حال خیلی از کارشناسان احتمال صحت این نتایج رو ضعیف میدونن.

۳. فعالیتای جنسی در سنای پایین تر

با اینکه این احتمال داره که والدین رو بسیار نگران کنه اما دلایل محکمی واسه اثبات این ادعا وجود نداره.

۴. استرس

بلوغ به خودی خود زمونه ای طوفانیه، حتی اگه به موقع اتفاق بیفته. بلوغ در بچه های کوچیک تر می تونه استرس و فشار بیشتری به همراه داشته باشه. اونا احساس ناجوری پیدا می کنن وقتی می بینن از دید ظاهری با همسالان خود فرق دارن. عادت ماهانه واسه دختران ۹ ساله و کوچیک تر یا کسائی که دچار تأخیر رشد شدن، می تونه نگران کننده باشه. والدین می تونن با آموزش کودکان در مورد تغییرات این زمان، به اونا در سپری کردن این دوره کمک کنن.

۵. خطرات دیگر

بعضی تحقیقات نشون از رابطه بین بلوغ زودرس در دختران و افزایش کم خطر دچار شدن به سرطان سینه در مراحل بعدی زندگی داره. با این حال دلایل مشخص نیستن. واسه اثبات این ادعا تحقیقات زیادی باید انجام شه.

نکاتی که باید والدین به یاد داشته باشن

  • نگران شدن درباره بلوغ زودرس کودک تون کافی نیس! شما به عنوان پدر و مادر باید علائم بلوغ زودرس رو جدی بگیرین. این علائم باید به وسیله متخصص غدد کودکان مورد بررسی قرار بگیرن.
  • کودکان و والدین نباید به بلوغ زودرس به چشم یک مریضی ترسناک نگاه کنن.
  • علائمی که ممکنه علائم بلوغ زودرس در نظر گرفته شه، بیشتر به این مشکل ربطی ندارن و خودبه خود حل می شن.
  • خیلی از کودکانی که علائم بلوغ زودرس دارن، هم از دید پزشکی، هم از دید روانی و هم از دید اجتماعی سالم هستن و مشکلی ندارن.

منبع : webmd