دانلود پایان نامه

ن سوریه، موجب افزایش سطح رقابت های منطقه ای جمهوری اسلامی ایران و عربستان سعودی شده است.
1-5-2- فرضیات فرعی
1- رقابت و اختلافات عمده دو کشور ایران و عربستان را می توان رقابت های ایدئولوژیکی و ژئوپلتیکیدانست
2-رقابت ایران و عربستان سعودی در سطح منطقه، موجب پر رنگ شدن اختلافات بنیادین شیعه و سنی شده است.
3-رقابت ایران و عربستان در منطقه، باعث افزایش حمایت دو کشور از گروههای همفکر خود در سوریه شده است.
4-رقابت ایران و عربستان سعودی در سطح منطقه، موجب افزایش سطح و الگوی مناقشه میان دو کشور شده است.
5- عوامل فرامنطقه ای، موجب افزایش بحران سوریه و در نتیجه افزایش تنش و اختلاف میان ایران و عربستان می شود.
1-6- روش پژوهش
روش مورد استفاده در پژوهش حاضر، روش توصیفی_ تحلیلی است.فنون و تکنیک های جمع آوری
اطلاعات در این پایان نامه با استفاده از منابع کتابخانه ای و اسنادی و تحلیلی، می باشد. در کنار این منابع از منابع اینترنتی و مجازی معتبر نیز استفاده خواهد شد.
1-7- سازماندهی پژوهش
در باب سازماندهی پژوهش حاضر باید گفت که پژوهش حاضر شامل دو بخش است که هر یک از بخش ها به سه فصل تقسیم می شود:
بخش اول که شامل کلیات پژوهش است به سه فصل «کلیات پژوهش» و «مبحث تئوریک پژوهش»و «بررسی روابط ایران و عربستان با عنایت به نقش سوریه در نگاه کلان» تقسیم می شود.
بخش دوم با عنوان «بحران سوریه و بازخورد آن بر روابط ایران و عربستان» در سه فصل بررسی می شود که در فصل اولآن تاریخچه روابط ایران و عربستان سعودی با عنایت به نوسانات رقابت و همکاری دو کشور بررسی می شود، فصل دوم به بحران سوریه؛ علل و بررسی آن پرداخته می شود
و فصل سوم که مهم ترین فصل این پژوهش است؛ بازخورد بحران سوریه بر رقابت های منطقه ای ایران و عربستان بررسی خواهد شد.

فصل دوم
مبحث تئوریک پژوهش
2-1- مبانی نظری (رئالیسم و نئورئالیسم)
چارچوب نظری از ارکان یک پژوهش علمی است. در صورتانتخاب یک چارچوب نظری دقیق و متناسب، محقق می توانداز سوابق ذهنی و پیش داوری رهایی یابد. در این پژوهش، پژوهشگر سعی می کند در قالب تئوری رئالیسم و نئورئالیسم به بررسی موضوع بپردازد. در ذیل به تعریف هر یک از این دو پدیده خواهیم پرداخت. رئالیسم یا واقع گرایی از جنگ جهانی دوم تا پایان جنگ سرد از نظریات غالب و برتر جامعه بین المللی بود. اصولا رئالیست متکی بر قدرت است و آن برمی گردد به قدرت طلبی و بد ذاتی انسان، رئالیستها انسان را ذاتاً شرور می‌دانند. آنها معتقدند روابط بین دولتها در جامعه بین الملل بر اثر قدرت بوجود می آید که این قدرت می‌‌تواند قدرت نظامی، اقتصادی و سیاسی و یا غیره باشد(قوام،1385: 357).
اولین اقدام رئالیسم، سازماندهی داخلی قدرت است. در حالی که دولت در سطح داخل قادر به اعمال اقتدار است، در سطح خارجی در یک نظام فاقد اقتدار مرکزی با سایر دولت ها در همزیستی به سر می برد. (Waltz, 1979: 27)در چنین محیطی دولت ها برای تامین امنیت، بازار و جز اینها با یکدیگر به رقابت می پردازند.ماهیت چنین رقابتی بر اساس بازی با حاصل جمع صفر تببین می گردد. رئالیست ها ضمن تاکید بر موضوع امنیت، وجود نیروی نظامی کارآمد را برای حمایت از دیپلماسی، سیاست خارجی و در نهایت، تامین امنیت ضروری می دانند و معتقدند در مقایسه با توانایی نظامی، توانایی اقتصادی نقش کمتری را در امنیت ملی ایفا می کند. رئالیست ها ضمن اعتقاد به جبر و اهمیت دادن به تاریخ و تجربه، دیدگاه های محافظه کارانه دارند، بنابراین از سیاست حفظ وضع موجود طرفداری می کنند. آنان سیاست بین الملل را صحنه مذاکره ، مصالحه و چانه زنی می دانند و دیپلماسی را سازوکار کلیدی برای ایجاد موازنه میان منافع گوناگون ملی تلقی می نمایند. رئالیسم در اوایل دهه 1980 به علت ورود جنگ سرد به مرحله نوین و رقابت تسلیحاتی میان شرق و غرب تجدید حیات یافت. (مشیرزاده،1390: 136-73)
نئورئالیسم یا رئالیسم ساختاری که تلاشی برای عملی کردن واقع گرایی است، مانند شکل کلاسیک آن هم چنان دولت را به عنوان بازیگر اصلی صحنه سیاست بین الملل می داند و قدرت، هم چنان کانون توجه نئورئالیسم را تشکیل می دهد، لکن جست و جو برای قدرت مانند رئالیسم سنتی به صورت یک هدف در خودش مورد توجه قرار نگرفته و از طبیعت انسانی ناشی نمی شود، بلکه دولت ها برای بقای خویش به دنبال قدرتند. آن ها بر خلاف رئالیسم سنتی تمایل چندانی به بهره گیری از زور نشان نمی دهند و علاوه بر توجه به تعارض ها و ستیزها، به همکاری ها نیز عنایت دارند. نئورئالیست ها ضمن تاکید بر فقدان اقتدار مرکزی، سطح تحلیل را نظام بین الملل قرار می دهند و معتقد است ساختار نظام بین الملل، نوع و قواعد بازی را مشخص می کند و دولت های موجود در نظام بین الملل از لحاظ کارکردی، به واسطه ی وجود فشارهای ساختاری، در وضعیت مشابهی به سر می برند و سبب می شود با وجود تفاوت در افراد و دولت ها، روش ها و رویه های نسبتا یکسان و همگونی از سوی آن ها اتخاذ شود از جمله اینکه همه دولت ها باید قبل از هر چیز برای بقای خویش به دنبال حفظ امنیت باشند.کنت والتز را بنیان گذار نظریه ی نئورئالیستی ساختاری باید دانست، در نظریه وی ساختار نظام بین الملل عاملی بنیادی در شکل دهی به رفتار دولتها شمرده می شود. او برداشتی شی انگارانه از دولت دارد و دولت را کنشگری یکپارچه می بیند که تابع منطق عقلانی است که خود والتز آن را تعریف می کند.(گر
یفیتس،1390: 1031-1028)
_از منظر رئالیسم؛ دو کشور جمهوری اسلامی ایران و عربستان سعودی با آگاهی کامل از وضعیت گذار و عدم ثبات ژئوپلتیک ناشی از پایان جنگ سرد و تحولات 11 سپتامبر، به دنبال کسب حداکثری قدرت از طریق بسط حوزه نفوذ و نزدیکی به یکی از دو کشور روسیه و آمریکا می باشند تا بدین وسیله ضمن پشتیبان سازی،وزنه موثری را به عنوان شخص سوم در معادلات منطقه ای و در جهت افزایش نقش و بازیگری خود دخیل نمایند. ایران و عربستان به واسطه بی اعتمادی تاریخی-فرهنگی نسبت به یکدیگر،عملا به دنبال تغییر موازنه قدرت در سطح منطقه به سود خود بوده و در راستای این هدف، در مسیر افزایش قدرت نظامی و مانوردهی خود گام برمی دارند.این دو کشور مسأله امنیت را به عنوان یکی از اصول استراتژیک منافع ملی خود قلمداد کرده(Rittberger, 2004: 12 – 15) و از این رو در جهت نفوذ در کشورهای منطقه (سوریه،لبنان،عراق،فلسطین،بحرین،یمن)از انواع روش های گوناگون نظامی،سیاسی و … بهره می گیرند. این دو کشور رقابت های فی مابین خود را در جهت فزونی بخشیدن به قدرت منطقه ای خود و در راستای اصل خودیاری به سایر فاکتورهای موجود چون اقتصاد گسترش داده و از منطق مزیت مطلق به تنش های خود در سازمان های اقتصادی چون اوپک و بر سر مسائلی چون تعیین بهای نفت می نگرند.در یک دید کلی؛ دو کشور، در تلاش برای پیروی از یک بازی با حاصل جمع صفر به تدوین استراتژی و شاخص های کلان سیاست خارجی در قبال یکدیگر می پردازند. از دید نئورئالیسم؛ دو کشور جمهوری اسلامی ایران و عربستان سعودی علی رغم تفاوت ماهوی نظام سیاسی-عقیدتی،جهان بینی متفاوت نسبت به امور واقع در جهان و منطقه،پیشینه تاریخی-فرهنگی اختلاف زا، ابتدائا به واسطه قرارگیری در نظام بین الملل و دوم قرار گرفتن در یک نظام کوچکتر به نام جهان اسلام و همچنین عضویت در نهادهای گوناگون منطقه ای و جهانی به یک همسانی کارکردی رسیده اند که دریچه ای را از افزایش همکاری ها و کاهش تنش ها به روی آن ها گشوده و سازمان هایی چون کنفرانس اسلامی و جنبش عدم تعهد به مثابه اهرم حل اختلاف و مذاکره برای آن ها در طول این سال ها عمل نموده است (دهقانی فیروز آبادی، 1391).
2-2- تعاریف مفهومی
2-2-1- بازخورد
بازخورد1نوعی برگشت پیام ارتباطی است که در آن، گیرنده به طور عامدانه یا غیرعامدانه به پیام فرستنده واکنش نشان می‌دهد. این پیام‌ها، به فرستنده امکان می‌دهند تا وضعیت ارتباطی خود را با مخاطبانش ارزیابی کند.بازخورد روشی برای کنترل یک سیستم، بوسیله ی وارد نمودن مجدد نتایج عملکرد گذشته ی سیستم به درون آن است(اسپینک،1997، ص 382).
بازخورد که اساسی‌ترین عنصر نظام‌های پویا می‌باشد، ریشه در علم کنترل و ارتباط (سیبرنتیک)2 دارد و در توسعه ی بسیاری از مدل های سیبرنتیکی و اجتماعی از جایگاه بسیار مهمی برخوردار است(ریچاردسون، 1991).
2-2-2- بحران
شاید کمتر واژه ای همچون «بحران»3، ادبیات معاصرو از جمله ادبیات علوم اجتماعی را به خود مشغول داشته است. دانش روبط بین الملل با عنایت به حوادثی مانند بحران موشکی کوبا،بحران ها را جانشین جنگ و نه صرفاً ماجراهای خطرناکی که مقدمه جنگ اند تلقی می کند؛ازاین نظر،کارکرد سیستمی بحران ها این است که منازعات بسیارحادی را که قابل حل ازطریق دیپلماسی معمولی نبوده و درزمان های قدیمی تراز راه جنگ حل می شدند،بدون خشونت یا صرفاً با حداقل خشونت ممکن فیصله دهند (دوئرتی و فالتزگراف،1372، ص748)از نظرمورخان،بحران فقط تغییری بسیار سریع در محدوده ی اندکی از زمان است که بر جنبه های بسیار اساسی نهادها؛ نگرش های اخلاقی،انواع اندیشه و احساس، ساختارهای قدرت و تشکیلات اقتصادی تأثیر می گذارد (مازور،1367) دانش مدیریت،بحران راآخرین مرحله از عمریک سازمان درحال انحطاط،یعنی زمانی که مرگ آن را قریب الوقوع می نماید تعریف کرده است(weitzel and jansson,1989)
جوهر بحران، غیر قابل پیش بینی بودن آن است. بحران بین المللی متضمن تغییر رفتار دست کم دو بازیگر متخاصم است که به کنش متقابل شدیدتر منجر می شوندCharls A. Mc Clelland, 1977: 24) ).
جامع ترین فهرست بحران ها مجموعه داده های مربوط به بحران است که برچر و ویکنفلد گرد آورده اند(گریفتس؛ 1388: 184-183)
یک تعریف مورد توافق همه در باره بحران وجود ندارد اما برچر این تعریف را مناسبتر از همه میداند؛
«بحران، تغییر یا افزایش کنش متقابل شکننده میان دو یا چند دولت با احتمال حرکتهای نظامی است.بحران ساختار نظام بین المللی را به چالش می کشد.»
“A change in type or increase of in disruptive interactions between two or more states with probability of military actions, crisis challenges the structure of in system.”
2-2-3- رقابت4
در لغت‎نامه دهخدا دو کلمه رقابت و رقیب نزدیک به هم به کار رفته و معانی آن تا حدزیادی راهگشا و وافی به مقصود است. برای واژه رقابت معانی نگهبانی کردن، انتظارکشیدن، انتظار و نگهبانی، انتظار، چشم داشتن و همچشمی (دهخدا، 1377: ص 12189)و مقابل واژه رقیب نگهبان، نگاهبان، حارس، نگاهبان بر هر چیزی، حافظ و نگهبان،پاسبان و مراقب ذکر شده است. (دهخدا، 1377: ص12203). در فرهنگ فارسی عمید نیز به نوعی همان معانی رقابت به طور موجزتر ذکر شده و تنهاواژه‎های چشم داشتن بر چیزی و همچشمی کردن به آن اضافه شده (عمید، 1373: 704) ونیز در مقابل کلمه رقیب به معانی پیش گفته واژه «منتظر» افزوده شده است (عمید،1373: 705).
رقابت کوششی برای پس انداختن دیگریست از وصول به هدفی که مورد نظر هر دو طرف است (قرآن، مائده: 48).

مطلب مشابه :  منابع پایان نامه درموردبحران مالی، صنعت گردشگری، بحران اقتصادی، مالی جهانی

فصل سوم
بررسی روابط ایرا
ن و عربستان با عنایت به نقش سوریه در نگاه کلان
3-1- تاریخچه روابط ایران و عربستان
در آستانه قرن بیستم وقایع مهمی در جهان روی داد که اثرات بنیادینی در مناطق مختلف جهان از جمله منطقه خاورمیانه به جای گذاشت. شکل گیری دولت عربستان سعودی در آغاز این قرن به دنبال اضمحلال امپراتوری عثمانی و همزمانی این تحول با روی کار آمدن سلسله پهلوی پس از ضعف و ناکارآمدی قاجاریان سبب شد که مناسبات دولت عربستان سعودی و دولت وقت ایران با یکدیگر تقارن زمانی یابد.بنابراین روابط دو کشور ایران و عربستان را به عنوان دو واحد سیاسی دولت- ملت در دوران معاصر را باید از دهه ی 1920 به بعد مورد بررسی قرار داد (احمدی، 1386).
از زمان که روابط ایران و عربستان پیش از انقلاب شکل گرفت عمده فاکتورهای تنازع و رقابت دو کشور را می توان در موارد ذیل برشمرد:
1. ایدئولوژی