شخصیت و بهزیستی روانشناختی

می‌توان گفت تغییر در شاخص بهزیستی روانشناختی به وسیله ویژگی‌های شخصیت نوروز گرایی [1]و برون گرایی[2] تبیین می‌شود وبه طور اساسی شخصیت می‌تواند شاخص بهزیستی روانشناختی در بیست سال آینده را پیش بینی کند. تحقیقات نشان داده اند که بهزیستی با تحصیلات بالاتر و همچنین با باز بودن[3] نسبت به تجربیات جدید ارتباط قوی دارد. بسیاری از تحقیقات بر روی رابطه نوروز گرایی وبرون گرایی وشاخص بهزیستی روانشناختی متمرکز شده است که نشان می‌دهد بین نوروز گرایی وشاخص بهزیستی روانشناختی یک رابطه قوی وجود دارد(چیکو-لیبران[4]،2006).

تحقیق گومز وکرینگزر وبانگرتر وگروب[5](2009) نیز نشان داد که بین ابعاد پنج گانه شخصیت با وقایع مثبت ومنفی زندگی، کیفیت زندگی وشادکامی‌به عنوان متغییر‌های بهزیستی روانشناختی  رابطه وجود دارد. استیل، اشمیت وشولتز[6] (2008) نیز در یک مطالعه فرا تحلیل نشان دادکه بین عوامل مختلف شخصیتی نشان داد که بین عوامل مختلف شخصیتی وشاخص‌های بهزیستی روانشناختی  ارتباط وجود دارد.در واقع بیشتر از 39 درصد از واریانس در شاخص بهزیستی روانشناختی با عوامل شخصیتی تبیین می‌شود(استیل،اشمیت  و شولتز،2008؛دینر وسلیگمن،2003).که بسیار بالا تر از میزانی است که به دینو وکوپر[7] (1998) گزارش شده بود. دینر ولوکاس (1999) نشان دادند که مسائلی مانند برون گرایی بالا وروان رنجور خویی پایین رابطه قوی با بهزیستی روانشناختی دارد.

نتایج پژوهش‌های طولی نشان داد که بهزیستی روانشناختی مبانی ژنتیکی و وراثتی دارد.بر اساس نتایج به دست آمده مواردی مانند برون گرایی،روانجور خویی رابطه قوی با بهزیستی روانشناختی دارد اما عوامل بیرونی[8] که اکتسابی است مانند سطح درآمد، تعداد دوستان ویا سلامتی رابطه ضعیفی با بهزیستی روانشناختی دارد(لوکاس ودیرنفورت[9]،2006)

در پرسشنامه پنج عاملی بزرگ شخصیتی، شش وجه برون گرایی که شامل خون گرمی[10]،معاشرتی بودن[11]، جسارت[12]، فعالیت[13]،هیجان خواهی [14]وهیجانات مثبت[15] است،با بهزیستی روانشناختی رابطه دارد.         همچنین ریف (1989) نشان دادکه ابعاد پذیرش خود وداشتن هدف در زندگی وتسلط بر محیط از پرسشنامۀ بهزیستی روانشناختی وی با ثبات هیجانی،برون گرایی وبا وجدان بودن رابطه دارد(کار،2004).

از مجموع تحقیقات انجام شده در زمینه شخصیت وبهزیستی روانشناختی می‌توان گفت که بین بعضی از فاکتورهای شخصیتی مانند برون گرایی وباز بودن وثبات هیجانی با بهزیستی روانشناختی رابطه وجود دارد اما در کار اثرات قوی شخصیت بر روی بهزیستی روانشناختی،تحقیقات اخیر تأثیرات مهم وقایع زندگی بر روی بهزیستی روانشناختی را نیز نشان می‌دهد(استیل، اشمیت وشوولتز،2008).

مطلب مشابه :  ساختار و محتوای هویت چگونه است؟

 

2-4-7-2- مسائل فرهنگی وبهزیستی روانشناختی

خلق وخوی افراد اساس بهزیستی روانشناختی است اما این مقوله از تأثیرات فرهنگی مجزا نیست.تحقیقات نشان می‌دهد که شاخص بهزیستی بسته به فرهنگ ملت متفاوت می‌شود(اویشی،2000).

یکی از دلایلی که نشان می‌دهد بهزیستی روانشناختی یک ساختار اختصاصی وابسته به فرهنگ است.مطالعات تجربی در این زمینه نشان می‌دهد که بهزیستی روانشناختی متغییرهایی فرهنگی والگویی جهانی دارد. اکنون از مفاهیم بهزیستی در شادی‌های همگانی استفاده می‌شود(به نقل از اسماعیلی،1389). به نظر می‌آید که شاخص‌های بهزیستی روانشناختی در فرهنگ‌های مختلف متفاوت باشد اما رابطه قوی با رضایت از زندگی، حقوق بشر، فردگرایی، برابری اجتماعی وسطح درآمد دارد(اویشی،دینر،اسکولون وبیسواس[16]،2004).

همچنین مسائلی مانند برون گرایی،ازدواج ارتباط وجود دارد اما تفاوت‌های آشکاری بسته به ملیت ها و فرهنگ‌های مختلف مشاهده می‌شود. در جوامع فرد گرا بین فرد گرایی افراد با خودکشی وطلاق رابطه قوی دیده شد(دینر وسو،1999). در ژاپن وآمریکا ی لاتین افراد به هیجانات مثبت  تغییرات درون فردی بیشتری از کشورها ی اروپایی وآمریکا نشان می‌دهند(اویشی، دینر، اسکولون وبیسواس،2004).

اورسولا وهمکاران (1999) در تحقیقی که به منظور مقایسه شاخص‌های سلامت جسمانی وبهزیستی اجتماعی بین دوکشور امریکا وآلمان انجام شد،نشان دادند که مؤلفه‌های شاخص‌های سلامت جسمانی وبهزیستی روانشناختی را پیش بینی می‌کرد که عبارتند از زیر ساختهای اجتماعی به مسائل شخصیتی وشاخص خود نظم بخشی، که در هرشاخص خود نظم بخشی در سلامت جسمانی وبهزیستی روانشناختی نقش مهم تری داشت.(دینر وسو،1999).

 

2-4-7-3- هویت وبهزیستی روانشناختی

وایت،وامپلر و وین [17](1998) در مورد بهزیستی روانشناختی وهویت یابی نوجوانان پژوهشی انجام داد که نشان داد سبک هویت یابی نوجوانان با عزت نفس، نا امیدی، نگرش‌های خلافکارانه، خوش بینی واثر بخش بودن، رابطه وجود دارد. به این صورت که نوجوانان با مشکلات هویتی بالاتر،تمایل بیشتری به رفتارهای نوشیدن مشکل زا، نمرات بالاتر در وابستگی شخصیتی،تمایل بیشتری به بدبینی وهمچنین مشکلات مذهبی بالاتری داشتند.

تحقیق فیلیپس و پیتمن[18](2007) نیز نتایج مشابهی را نشان داد، بدین صورت که نوجوانان با مشکلات هویتی بالاتر، نمرات کمتری در مقیاس عزت نفس، نمرات بالاتری در نا امیدی ونگرش‌های خلافکارانه و نمرات کمتر در مقیاس خوش بینی کسب کردند.

دینر وسلیگمن(2004)رئوس کلی یک شاخص ملی برای بهزیستی روانشناختی راآغاز کرده  ویک برنامه تحقیقاتی بزرگ برای توسعه وتأیید این شاخصه‌های هویتی وفرهنگی خود پیشنهاد داده اند.

 

2-4-7-4- سلامت جسمی‌ و بهزیستی روانشناختی

روان –عصب ایمنی شناسی[19] یکی از حیطه‌های نسبتاً جدیدی است که در دوهه اخیر گسترش یافته ویافته‌های آن مرزهای کلاسیک روان وتن راپشت سر گذاشته است. روان –عصب ایمنی شناسی مطالعه تعامل بین نظام‌های رفتاری، عصبی، غدد درون ریز وایمنی است که شاخهای از« روانشناسی سلامت» است وبه چگونگی تأثیر حالت ذهنی ورفتار بر دستگاه ایمنی وبیماریها می‌پردازد واین موضوع را بررسی می‌کند که چگونه تغییر عوامل روانشناختی با تغییر دستگاه ایمنی، خطر ابتلا به بیماریها ی عفونی، آلرژی، سرطان وحتی مرگ را افزایش می‌دهد. در سایه گسترش این حیطه، نظام‌هایی که قبلاً مستقل تصور می‌شدند، امروز مرتبط به هم فرض می‌شوند وتعامل بین آنها ضرورتی انکار ناپذیر در جهت ایجاد« تعادل حیاتی » تلقی می‌گردد.

مطلب مشابه :  اختلال فوبی چیست؟

در همین زمینه دانا وگریفین [20](1999) نشان دادند که بین سلامتی وبهزیستی روانشناختی رابطه مثبتی بر قرار است.ریف وسینگر (1998) بهزیستی روانشناختی را باعث ارتقاءسلامت جسمانی وهیجانی افراد می‌دانند. آنها شواهدی ارائه نموده اند که نشان می‌دهد، زندگی کردن با توجه به جنبه‌های معنوی که حاکی از بهزیستی روانشناختی است، بر سیستم‌های فیزیولوژیکی خاص، تأثیر می‌گذارد که مربوط به کار کرد دستگاه ایمنی وارتقاء سلامتی است. بعضی از مطالعات نشان دادکه مؤلفه‌های بهزیستی روانشناختی همبسته‌های زیست شناختی زیادی دارند که به طور خلاصه می‌توان 1)کارکرد مؤثر سامانه‌های انتقال دهنده عصبی شامل سروتونین ونورآدرنالین2)کارکرد مؤثر دستگاه ایمنی 3)پیوند فزاینده گابا وتوان فراموشی یا بازداری یادمان‌های رویدادهای فشار انگیز4)وفعال سازی گذرهای دوپامینی مزو کورتیکی ومزولیمبیکی است(کار،2004).

از برآورد مباحثی که تاکنون مطرح شد، می‌توان این نکته را یادآور شد که بهزیستی روانشناختی به عنوان یکی از اصلی ترین مباحث روانشناسی مثبت است که در کشور‌های مختلف جهان، در جهت افزایش شاخص‌های آن تلاش فراوانی شده است.اکنون روانشناسان این توانایی را دارند که از تلاش در بر طرف ساختن حالاتی که زندگی را مشقت بار می‌نماید به سمت ایجاد وتوسعه حالت‌هایی که بر ارزشمندی زندگی می‌افزاید، حرکت کنند(کار،2004).

[1] neuroticism

[2] extraversion

[3] openness

[4] Chico-Libran

[5] Gomez, Krings, Bangerter &Grob

[6] Steal, Schmidt &Shultz

[7] Denove &Coper

[8] externa factors

[9] Dyrenforth

[10] warmth

[11] gregrariousness

[12] assertiveness

[13] activity

[14] exitement

positive emotions[15]

[16] Oishi, Diener, Scollon & Biswas-Diener

[17] White,Wampler &Winn

[18] Philips&Pittma

[19] psycho neuroimmunology(PNI)

[20] Danna &Griffin