– رویکردهای کم­توانی ذهنی

به منظور درک روشن­تر از گوناگونی افراد کم­توان ذهنی و پاسخگویی به نیازهای آنها این افراد از طریق چهار رویکرد که در زیر شرح خواهیم داد، مورد بررسی قرار می­گیرند. به طور کلی عقب­ماندگی ذهنی کمتر شدید نمی­تواند فقط یک علت خاص داشته باشد. انجمن کم­توانی ذهنی و رشدی در سال 2010، علل احتمالی کم­توانی ذهنی را بر اساس زمان تاثیر یعنی عوامل قبل از تولد و هنگام تولد و بعد از تولد، طبقه­بندی کرد.

 

2-1-11-1-  انتظارهای آموزش­پذیری

در راستای تشخیص نیازهای گوناگون دانش­آموزان با عقب­ماندگی ذهنی، حوزه آموزش و پرورش نیز سامانه­ی طبقه­بندی خود را به وجود آورده است که این طبقات آموزشی شامل آموزش­پذیر[1]، تربیت­پذیر[2] و حمایت­پذیر[3]، می­باشند. این طبقه برای این به وجود آمد که تعیین کند چه کسانی می­توانند از مدرسه بهره ببرند. واژه­ی آموزش­پذیر در برگیرنده این نکته است که کودک می­تواند دست­کم از عهده­ی برخی از مهارت‌های تحصیلی کلاس برآید. بدین معنا که کودک می­تواند مهارت­های بنیادی خواندن، نوشتن و حساب کردن را بیاموزد. واژه تربیت‌پذیر نشان می­دهد که دانش­آموز، آموزش­پذیر نیست و فقط می­تواند در محیط‌های خارج از مدرسه عادی تربیت شود. واژه حمایت­پذیر به این مطلب اشاره دارد که این افراد باید در محیط­های ویژه نگهداری یا مراقبت شوند، پیش­فرض این اعتقاد این است که آموزش برای این افراد بی­ثمر است. هر چند در سالهای اخیر این پیش فرض دیگر وجود ندارد (هاردمن و همکاران، 2002؛ ترجمه علیزاده و همکاران، 1388).

 

2-1-11-2- شدت آسیب ذهنی

در مورد سطوح شدت کم­توانی ذهنی اختلاف نظر وجود دارد. به طور کلی برای گروه­بندی افراد با کم­توانی ذهنی بر اساس رویکرد شدت آسیب ذهنی، چهار سطح از کارکرد هوشی استفاده می­شود. (1) کم­توانی ذهنی خفیف: هوش­بهر 50 تا 70، (2) کم­توانی ذهنی متوسط: هوش­بهر 35 تا 50، (3) کم­توانی ذهنی شدید: هوش­بهر 20 تا 35 و (4) کم­توانی ذهنی عمیق: هوش­بهر 25 یا کمتر. این طبقه­بندی در جامعه پزشکی از پذیرش گسترده­ای برخوردار شده است.

مطلب مشابه :  علائم سرطان پروستات؛ چه کسائی در خطر دچار شدن به این سرطان هستن؟ 

 

 

2-1-11-3- حوزه­ی معلولیت

شیوه دیگر طبقه­بندی افراد با کم­توانی ذهنی استفاده از اصطلاحات توسعه­یافته توسط مرکز ملی تحقیقات توان­بخشی پزشکی است. در این مدل پنج حوزه تعریف می­شود.
1. پاتوفیزیولوژی[4] (بدکارکردی اعضای بدن که ناشی از بیماری و نابهنجاری­های ژنتیکی می‌باشد) 2. اختلال 3. محدودیت عملکرد 4. ناتوانی. 5. محدودیت اجتماعی (باتشا و همکاران[5]، 2012).

 

2-1-11-4- حمایت­های مورد نیاز

بعد از تعریف کم­توانی ذهنی در سال 1992، رویکرد جدیدی در زمینه­ی کم­توانی ذهنی به وجود آمد. انجمن کم­توانی ذهنی و رشدی آمریکا طبقه­بندی صرفا بر اساس بهره هوشی و رفتار سازشی را کاهش داده است.  این سیستم طبقه­بندی چند بعدی مبنی بر عملکرد چند بعدی انسان که شامل 1- توانایی­های ذهنی 2- رفتار سازشی 3- سلامتی 4- مشارکت 5- مشارکت، تعامل و نقش­های اجتماعی می­باشد، است (مارک، 2009). در این رویکرد افراد با کم­توانی ذهنی، بر اساس نوع و میزان حمایتی که نیاز دارند تا در محیط­های طبیعی خانه و اجتماع خود عملکرد خوبی داشته باشند، به چهار سطح حمایتی طبقه­بندی می­شوند که به شرح زیر می­باشد.

1.متناوب[6]: حمایت­ها بر اساس نیاز فراهم می­شوند. این حمایت­ها ممکن است نامنظم و کوتاه مدت باشد.

  1. محدود[7]: حمایت­ها بر اساس تداوم مشخص می شوند، زمان مورد نیاز ممکن است محدود باشد اما متناوب نیست.
  2. گسترده[8]: حمایت­ها حداقل در برخی از محیط ها نظیر محل کار یا خانه مشخص می‌شوند و حمایت­ها از نظر زمان محدود نیستند.
  3. فراگیر[9]: حمایت­ها باید پیوسته و بسیار عمیق باشند و همچنین باید در محیط­های چندگانه ارائه شوند (انجمن عقب­ماندگی ذهنی آمریکا، 2002 ، ترجمه به­پژوه، 1389).
مطلب مشابه :  علائم خونریزی مغزی و علاج اون؛ جلوگیری از این آسیب امکان پذیره؟ 

[1]. Educable

[2]. Trainable

[3]. Custodial

[4]. Patophysiology

[5]. Batshaw & et al

[6]. Intermittent Support

[7]. Limmited Support

[8]. Extensive Support

[9]. Pervasive Support