مفهوم شناسی

دانشگاه واژه ای چندمعنایی است: محل آموزش، محل ارائه درس، محل تربیت کارشناسان مورد نیاز سازمان ها، محل پژوهش، محل نقادی سیستم های اجتماعی، فرهنگی، علمی، محل اندیشه ورزی و خلاقیت و نوآوری …، همه این کارکردهای متنوع و متضاد در موقعیت هایی تحقق می پذیرد یا انتظار می رود تحقق یابد که دانشگاه نامیده می شود. کافی است در تفاوت بین معیارهای پذیرش دانشجویان دانشگاه ها در جهان، در جوها و فرهنگ های دانشگاه ها، در مدیریت و سازماندهی علمی آنها … تأمل شود تا این تضادها و تنوع ها آشکار شوند. بنابراین، واژه دانشگاه، معانی و مفاهیم متنوعی را دربردارد، و توجه به تنوع معانی و مفاهیم دانشگاه ها از طریق کارکردهایی که می توانند داشته باشند، امری اساسی است.

 

 

 

تعریف دانشگاه

دانشگاه، محل دانش، مؤسسه علمی بزرگ که شامل چند دانشکده است و در هر یک از دانشکده های آن چندین رشته از علوم تدریس می شود. (عمید 1363، ص 564).

دانشگاه جای تعلیم، محل آموختن، مؤسسه علمی وسیع شامل چند دانشکده و مؤسسه، مجموعه مدارس عالی، دارالفنون، دارالعلم می باشد (معین، 76، ص 149).

دانشگاه به معنای محل دانش و علم و معادل با یونیورسیتی آمده است. (لغت نامه دهخدا) بنابراین از لحاظ لغوی دانشگاه محل دانش است نه صرفاً محل درس دادن که معنی مدرسه را می رساند. در زبان یونانی school به معنی تفریح است و در زبان لاتین نهاد تحصیلی گفته می شود که به معنی بازی است. یعنی اینکه آنهایی که رسالت اندیشیدن بر هستی و روشن کردن تمام جنبه های فرهنگ را دارند باید از نگرانی های روزمره جدا باشند (یمنی، 1388، ص 26).

مطلب مشابه :  متغیرهایی که همبستگی­های شناختی و رفتاری با صرع را ایجاد می کنند

جامعه ترجمه عربی واژه لاتینی Universitas یا Universitat می باشد که دارای معانی لغوی و تاریخی و آکادمیک نیز هست.

در فرهنگ جدید زبان انگلیسی که بر پایه ریشه یابی تاریخی کلمات تألیف گردیده این کلمه [جامعه] دارای مفاهیم گوناگونی به شرح زیر است:

1- مدلول متعارف لغوی که عبارت است از: جامع- کل عدد- عموم.

2- در زبان لاتینی مربوط به دوره اخیر و قرون وسطی بویژه در کابرد حقوقی این کلمه بر «جماعت» و «شرکت» اطلاق گردیده است.

3- و اما معنی و مفهوم سوم کلمه عبارتست از:

«گروه استادان و دانشجویانی که به منظور تعلیم و تعلم مراتب عالی رشته های علمی در جایی خاص گرد هم می آیند. این افراد بر روی هم از گروهی با تشکیلات مشخص و توانایی فکری و حقوق شناخته شده بویژه حق اعطای پایه های علمی تشکیل یافته و از ترکیب این عناصر مؤسسه ای به منظور پیشرفت آموزش در رشته های عالی و یا مهم دانش بوجود می آید.

مجموعه دانشکده ها و بناهای علمی و دیگر ارگان هائی که به گونه ای با این تشکیلات پیوند دارند به عنوان جامعه یعنی دانشگاه نامیده می شود». (غنیمه، 1388، ص 27)

محقق انگلیسی دکتر جانسون 1در تعریف این سازمان گوید:

«مدرسه ای که تمامی فنون و علوم و معارف در آن تدریس و تعلیم می شود».

استاد رابرتس 2در کتابی که تحت عنوان «دانشگاه های بریتانیا» نوشته معتقد است که این تعریف دکتر جانسون تنها صورت جالبی از مفاهیم آکادمی را نسبت به معنی دانشگاه بیان می دارد، و این تعبیر به تخیلات و مفاهیم عالی ذهنی نزدیکتر است تا واقعیت های تاریخی، در صورتی که این تعریف از جنبه تاریخی پایه و اساس چندانی ندارد، زیرا که جامعه صرفاً عبارت بوده است از مجموعه اشخاص یا رابطه (بین ایشان) که به تدریج به صورت «دانشگاه» یعنی دربرگیرنده دانشجویان یا سازمانی فراگیر برای استادان یا بدانچه در لاتین schulariom ، Universitas magestrorun ، Universita نامیده می شود درآمده و به عبارت دیگر به مفهوم جماعتی از دانشجویان یا معلمین تحول یافته است.

مطلب مشابه :  علائم قند خون (هیپرگلیسمی) چیه؟ 

در این صورت دانشگاه به معنی مکان یا مجموعه ای ساختمانی که تنها سلسله دروسی در آن ایراد گردد نیست، بلکه دانشگاه در تعبیر ساده و مرحله ابتدائیش عبارت است از گروهی اهل تحقیق و مطالعه. اما برای خود مکان درس در قرون وسطی واژه مخصوصی به کار رفته و آن عبارت بوده است از Studium یا  General Studiumو این به هر گونه مؤسسه ای اطلاق می گردید که امکان آن را داشت که پویندگان دانش از هر سو در آن پذیرفته شوند. (همان، ص 38)

1 Johnson

2 S.C.Roberts